تأسیسات جهانگردی استان اصفهان در دورۀ پهلوی(1357-1320ش)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دکترای تخصصی تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

تأسیسات اقامتی و پذیرایی، از زیرساخت‌های مهم‌ صنعت جهانگردی است که دغدغۀ فراهم‌آوردن آن برای گردشگران خارجی از ابتدای دورۀ پهلوی در بین مسئولان حکومت وجود داشت. بررسی وضعیت تأسیسات اقامتی و پذیرایی اصفهان به‌عنوان یکی از قطب‌های جهانگردی کشور که همواره از دورۀ صفوی تاکنون مرکز توجه گردشگران بوده، اهمیت به‌سزایی دارد. با این رویکرد، هدف این پژوهش، بررسی زمانمند چگونگی توسعۀ تأسیسات جهانگردی استان اصفهان در جریان برنامه‌های عمرانی و مقایسۀ آن با دیگر استان‌ها و قطب‌های گردشگری در دورۀ پهلوی است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که سازمان برنامه تا پیش از تأسیس سازمان جلب سیاحان در ۱۳۴۲ش/1963م، علی‌رغم اذعان به اهمیت توسعۀ صنعت جهانگردی در کشور، بودجه‌ای برای تأسیسات جهانگردی اختصاص نداده بود. در طی برنامه‌های عمرانی چهارم و پنجم، اقدامات بسیاری در زمینۀ ساخت و توسعۀ تأسیسات اقامتی و پذیرایی صورت گرفت. با این حال، استان اصفهان سهم کوچکی از تحول تأسیسات اقامتی و پذیرایی کشور را داشت و صرف‌نظر از استان مرکزی با محوریت شهر تهران به‌عنوان پایتخت، استان‌های فارس، خراسان، خوزستان، مازندران و گیلان بیش از استان اصفهان تأسیسات اقامتی داشتند. این پژوهش به روش تحلیل تاریخی و با رویکرد توصیفی و تحلیلی بر اساس اسناد آرشیوی و گزارش‌های دولتی، مصاحبۀ فعال و مطالعات کتابخانه‌ای نگاشته شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Tourist Facilities Of The Province Of Isfahan During The Pahlavi Period(1941-1979)

نویسنده [English]

  • Somayeh Bakhtiari
PhD in History of Islamic Iran, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

Accommodation and hospitality facilities are some of the most significant infrastructures of the tourism industry, of which providing them for foreign tourists has been a concern among governmental officials Since the beginning of the Pahlavi era. It is of considerable importance to study the status of accommodation and hospitality facilities in Isfahan, as one of the tourism hubs of the country, which has always been the center of tourist attractions from the Ṣafavīd period until the present day. With this approach, the purpose of this study is a chronological overview of the development of tourist facilities, in the province of Isfahan, during developmental plans and comparing it with other states and tourism hubs in the Pahlavī period. The results of this study showed that the Plan Organization did not allocate funds for tourist facilities before the establishment of the Tourist Attraction Organization in 1963, despite acknowledging the importance of developing the tourism industry in the country. During the Fourth and Fifth Development Plans, the Tourist Attraction Organization took many measures in the field of construction as well as the development of accommodation and hospitality facilities. However, the province of Isfahan has a small share of the transformation in the country's accommodation and hospitality facilities. Disregarding the central provinces with Tehrān as the capital, the provinces of Fārs, Ḵorāsān, Ḵūzestān, Māzandarān, and Gilān  had more accommodation facilities than the province of Isfahan had at the time. This research utilizes the historical analysis method with a descriptive and analytical approach based on archival documents and government reports, active interviews, and library studies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • tourism industry
  • Tourism Facilities. Tourist Attraction Organization. Isfahan Province. Pahlavi Government
منابع
الف. کتب، مقالات و پایان‌نامه‌ها
آمار جهانگردی ایران سال۱۳۴۷(۱۳۴۸)، تهران: سازمان جلب سیاحان.
ابری، شفیقه(۱۳۵۱) تحقیقی پیرامون مدیریت مهمان‌سراهای سازمان جلب سیاحان، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکدۀ علوم اداری و مدیریت بازرگانی.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان(۱۳۶۷) تاریخ منتظم ناصرى‏، به‌تحقیق و تصحیح محمداسماعیل رضوانى‏، جلد۳، تهران: دنیاى کتاب.‏
افشارطوس، جمشید(۱۳۴۹) تحقیقی پیرامون طرح‌ها، برنامه‌ها و فعالیت‌های سازمان جلب سیاحان و تأثیر آن‌ها در توسعۀ سیاحت و جهانگردی و اقتصاد کشور، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران: دانشکدۀ علوم اداری و مدیریت بازرگانی.
پیرمرادیان، مصطفی؛ بختیاری، سمیه (۱۳۹۳) «بررسی بن‌مایه‌های نمایش مذهبی در ایران»، فصلنامۀ علمی‌پژوهشی تاریخ اسلام، سال15، شمارۀ۵۷، صص۲28 - ۲07.
جمال‌زاده، محمدعلی(۱۳۳۵) گنج شایگان، برلین: ادارۀ کاوه.
دولت‌آبادى، یحیى(۱۳۷۱) حیات یحیى‏، جلد۲، چاپ5، تهران: عطار.
راوندی، مرتضی(۱۳۸۲) تاریخ اجتماعی ایران، جلد۵، چاپ2، تهران: نگاه.
رجایی، عبدالمهدی(1393) اصفهان از نگاه اخگر، جلد۱و ۲و۳، اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.
ریچاردز، فردریک چارلز(۱۳۷۹) سفرنامۀ فرد ریچاردز، ترجمۀ مهین‌دخت بزرگمهر، چاپ2، تهران: شرکت انتشارات علمی‌فرهنگی.
سال‌نامۀ آماری کشور سال ۲۵۳۶ شاهنشاهی(۱۳۵۷/۲۵۳۷) تهران: سازمان برنامه.
شهوند، علی؛ سعیدی‌نیا، حبیب‌الله (1399) «خوانشی نو از علل تعلیق برنامۀ هفت سالۀ اول»، فصلنامۀ علمی تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا(س)، سال30، شمارۀ۴۶، صص۱۷۵-۱۴۳.
عطاپور، رضا(1343) راهنمای اصفهان، اصفهان: کتاب‌فروشی مشعل اصفهان.
عین‌السلطنه، قهرمان‌میرزا سالور(۱۳۷۴) روزنامۀ خاطرات عین‏السلطنه، به‌تحقیق و تصحیح مسعود سالور و ایرج افشار، جلد ۲ و۵، تهران: اساطیر.
فراهانى‏، حسن(۱۳۸۵) روزشمار تاریخ معاصر ایران، جلد۱، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌هاى سیاسى.
کرزن، جورج ناتانیل(۱۳۸۰) ایران و قضیۀ ایران، ترجمۀ غلامعلى وحید مازندرانى‏، جلد۱و۲، چاپ5 ، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کرمانی، احمدمجدالاسلام(۲۵۳۶/۱۳۵۶) تاریخ انحطاط مجلس، چاپ2، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
محمودآبادی، سیداصغر؛ بختیاری، سمیه (۱۳۸۸) «بررسی پیشینۀ تاریخی ابنیۀ سنتی ایران با مطالعۀ موردی «تکیه»»، مجلۀ علمی‌پژوهشی تاریخ، دورۀ۴، شمارۀ۱۴، صص۱68 -۱51.
ناصرالدین‏شاه قاجار(۱۳۸۱) سفرهاى ناصرالدین‏شاه به قم‏، به‌تحقیق و تصحیح فاطمه قاضیها، تهران: سازمان اسناد ملى ایران‏.
هدایت، صادق(۱۳۱۱) اصفهان نصف جهان، تهران: کتابخانۀ خاور.
ب. نشریات
روزنامۀ اخگر، شمارۀ ۵۴۹، ۱۹فروردین۱۳۱۰.
_________،شمارۀ1025، ۲۷اسفند۱۳۱۳.
_________،شمارۀ1028، 18فروردین1314.
_________،شمارۀ ۱۰۳۲، ۴اردیبهشت۱۳۱۴.
_________،شمارۀ ۱۲۷۸، ۱۵مهر۱۳۱۶.
روزنامۀ فرهنگ اصفهان، شمارۀ ۲۷۳، ۲۷ ذی‌العقده ۱۳۰۱هـ.ق.
روزنامۀ مجاهد، شمارۀ ۱۷۷، ۱۸اردیبهشت1335.
ج. اسناد، گزارش‌های دولتی و مصاحبه‌ها
- اسناد منتشرنشده
سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران(ساکما)، 220-1637، 297-54187.
سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران، اسناد مرکز اصفهان(ساکمااص)، 293-3919.
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، مذاکرات مجلس سنا، دورۀ4، ۲۵ آبان ۱۳۴۳.
ادارۀ اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه(استادوخ)، سند شمارۀ 41-60p-33k-1309
- اسناد منتشرشده
اسنادی از صنعت جهانگردی در ایران(1357-1301ﻫ.ش)(1380) به‌کوشش ایرج محمدی، جلد۱، ۲و۳، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- گزارش‌های دولتی
ایران‌گردی و جهانگردی در برنامۀ ششم عمرانی کشور(۲۵۳۶) تهران: سازمان برنامه.
جهانگردی ملی: اصول، مبانی، هدف‌های کلی برنامه‌های مشخص، خط‌مشی و سیاست‌ها، برنامۀ پنجم(۱۳۵۰) تهران: سازمان برنامه.
جهانگردی: موافقت‌نامه‌های طرح ۱۳۵۲(بی‌تا) سازمان برنامه و بودجه.
سنجش عملکرد برنامۀ پنجم عمرانی(۱۳۵۵) تهران: سازمان برنامه.
گزارش ایران‌گردی و جهانگردی در برنامۀ ششم عمرانی کشور از دیدگاه آمایش سرزمین(2536) تهران: سازمان برنامه.
گزارش پیشرفت عملیات عمرانی برنامۀ چهارم تا پایان سه ماهۀ چهارم سال۱۳۵۱(۱۳۵۲) تهران: سازمان برنامه.
گزارش پیشرفت عملیات عمرانی برنامۀ چهارم تا پایان سه ماهۀ چهارم سال۱۳۵۰(1351) تهران: سازمان برنامه.
گزارش شناخت، عملکرد، ارزشیابی سیاحت و جهانگردی در برنامۀ چهارم(۱۳۵۰) تهران: سازمان برنامه.
گزارش عملکرد برنامۀ عمرانی سوم1341-1346(1347) تهران: سازمان برنامه.
گزارش پیشرفت عملیات عمرانی برنامۀ سوم تا پایان سه ماهۀ دوم سال۱۳۴6(بی‌تا) تهران: سازمان برنامه.
گزارش پیشرفت عملیات عمرانی سه ماهۀ اول سال۱۳۴۴(بی‌تا) تهران: سازمان برنامه.
گزارش پیشرفت عملیات عمرانی سه ماهۀ سوم سال۱۳۴۴(بی‌تا) تهران: سازمان برنامه.
گزارش عملیات برنامه عمرانی سوم تا پایان سال۱۳۴۲(بی‌تا) تهران: سازمان برنامه.
- مصاحبه‌ها
باقریان، حسن(1398) «صنعت هتلداری اصفهان دورۀ پهلوی»، مدیر هتل اصفهان(64ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، محل مصاحبه هتل سفیر، آرشیو شخصی.
باقریان، حیدر(1398) «صنعت هتلداری اصفهان دورۀ پهلوی»، صاحب هتل اصفهان و هتل سفیر(۸۰ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، محل مصاحبه هتل سفیر، آرشیو شخصی.
تبریزچی، محمدرضا(1398) «صنعت گردشگری اصفهان»، بازنشسته ادارۀ پست(78ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، مصاحبۀ تلفنی، آرشیو شخصی.
رضایت، علی‌اصغر(1398) «صنعت هتلداری اصفهان دورۀ پهلوی»، مدیر هتل کارون(۷۱ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، محل مصاحبه هتل کارون، آرشیو شخصی.
عدالت‌پناه، اسدالله(۱۳۹۸) «مهمان‌پذیر میهن»، مدیر مهمان‌پذیر میهن (۶۶ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، مصاحبۀ تلفنی، آرشیو شخصی.
کریمیان، حیدرعلی(1398) «صنعت گردشگری دورۀ پهلوی»، کارمند بازنشستۀ هتل عالی‌قاپو(۶۱ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، محل مصاحبه هتل طوس، آرشیو شخصی.
کوکلانی، علیرضا(1398) «هتل نقش‌جهان»، مدیر هتل نقش‌جهان(۵۴ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، محل مصاحبه هتل نقش‌جهان، آرشیو شخصی.
وزیری، محمود(1398) «صنعت هتلداری اصفهان دورۀ پهلوی»، مدیر هتل توریست(۷۳ساله)، مصاحبه‌کننده سمیه بختیاری، محل مصاحبه هتل توریست، آرشیو شخصی.
د. منابع لاتین
Bakhtiari, Somayeh & Fereydoun Allahyari(2018): Investigation and Analysis of the Experience of Isfahan in the Re-Functionalization of Caravanserais as Tourist Facilities, Turkey: The Journal of Social Sciences Institute Yil, P 23-44.
NEWS from North, East, West, South (1975): World Travel (International Union of Official Travel Organisations), Geneve, N. 122, P 31.
The situation of tourism in the South Asian region (1968): World Travel (International Union of Official Travel Organisations), Geneve, N. 83, P 31-32.
Tourism in Iran (Persia) (1973): World Travel (International Union of Official Travel Organisations), Geneve, N. 113, P 32- 37.
 
 
 
List of sources with English handwriting
Books, Journals and Thesis
Afšār Ṭūs, ǰamšīd (1349/1970): Research on the plans, programs and activities of the Tourist Attraction Organization and their impact on the development of tourism and the country's economy, Master Thesis, University of Tehran, Faculty of Administrative Sciences and Business Management.
Āmāre ǰahāngardī Iran Sal-e 1347 (Iran Tourism Statistics in 1968)(1348/1969): Tehrān: Tourist Attraction Organization.
Atapour, Reżā (1343/1964): Isfahan Guide, Isfahan: Ketāb Forušī Mašʻal Isfahan.
Baḵtīārī, Somayeh & Fereydoun Allahyārī(2018): Investigation and Analysis of the Experience of Isfahan in the Re-Functionalization of Caravanserais as Tourist Facilities, Turkey: The Journal of Social Sciences Institute Yil, P 23-44.
Curzon, George Nathaniel(1380/2001): Persia and the Persian Question, Translated by Ḡolām ʻAlī Vahīd Māzandaranī, Vol. 1, 2, Tehrān: Scientific and Cultural Publications, 5th Edition.
Dolat Ābadī, Yahyā(1371/1992): Hayāt-e Yahyā, Vol. 2, Tehrān: ʻAṭār, 5th Edition.
Ebrī, Šafiqeh (1351/1972): Research on the management of guest houses of the Tourist Attraction Organization, Master Thesis, University of Tehran, Faculty of Administrative Sciences and Business Management.
Eʻtemād al-Saltaneh, Moḥammad Ḥasan Ḵān (1367/1988): Tārīḵ-e Montaẓem-e Nāserī, Researcher and proofreader Moḥammad Esmaʻīl Reżvānī, Vol. 3, Tehrān: Donyāye Ketāb.
ʻEyn al-Saltaneh, Qahramān Mirzā Sālūr (1374/1995): Roznāme-yeāterāt-e ʻEyn al-Saltaneh, Researcher and proofreader Masʻoud Sālūr and Iraǰ Afšār, Vol. 2,5, Tehrān: Asāṭīr.
Farahanī, Ḥasan (1385/2006): Diary of Contemporary Iranian History, Vol. 1, Tehrān: Institute for Political Studies and Research.
Hedāyat, Sādeq (1311/1932): Isfahan half of the world, Tehrān: Ḵāvar Library.
ǰamālzādeh, Moḥammad ʻAli (1335/1956): Ganǰ-e Šayegān, Berlin: Kāveh office.
Kermānī, Aḥmad Maǰd al-Eslām(1356/1978): Tārīḵ-e Enḥeṭāt-e Maǰles, Isfahan: University of Isfahan, 2th Edition.
Maḥmoodābadī, Asḡar & Somayeh Baḵtīarī (2009): The historical Background of traditional building in Iran, With Case Study "Tekye" (Monastery), ‘Tarikh’ Vol. 4, N. 14, p 151-168.
Nāṣer al-Dīn Šāh Qājār(1381/2002): Nāṣer al-Dīn Šāh Qājār's travels to Qom, Researcher and proofreader Fāṭemeh Qāżīhā, Tehrān: National Documents Organization of Iran.
NEWS from North, East, West, South(1975): World Travel (International Union of Official Travel Organisations), Geneve, N. 122, P 31.
Pīrmorādiyān, Moṣṭafā & Somayyeh Baḵtīarī (2014): The Study of Historical Foundations of Religious Play in Iran, ‘History of Islam, Vol. 15, N. 57, P 207-228.
Raǰāeī, Abdol Mahdī(1393/2014): Esfāhān az Negāh-e Akhgar, Vol. 1,2,3, Isfahan: Isfahan Municipality Cultural and Recreational Organization.
Rāvandī, Morteżā(1382/2003): Social history of Iran, Vol. 5, Tehrān: Negāh, 2th Edition.
Richards, Frederick Charles (1379/1994): Fred Richards Travelogue, Translated by Mahīndoḵt Bozorgmehr, Tehrān: Scientific and Cultural Publications, 2th Edition.
Šahvand, ʻAli & Habīb allah Saeedīnīyā(2020): New Reading of the Reasons Behind the Suspension of the First Seven-year Plan, ‘Journal of History of Islam and Iran’, Vol. 30, N. 46, p 143-175.
Sālnāme-ye Amārī Kešvar Sal-e 2536 Šāhanšāhī (1357/1978): Tehrān: Program Organization.
The situation of tourism in the South Asian region(1968): World Travel (International Union of Official Travel Organisations), Geneve, N. 83, P 31-32.
Tourism in Iran (Persia)(1973): World Travel (International Union of Official Travel Organisations), Geneve, N. 113, P 32- 37.
Newspapers
Aḵgar Newspaper, number 549, (Farvardin 19th 1310/April 9th 1931); number 1025, (Esfand 27th 1313/Mar. 18th 1935); number 1028, (Farvardin 18th 1314/April 8th 1935); number 1032, (Ordibehesht 4th 1314/ April 25th 1935); number 1278, (Mehr 15th 1316/Oct. 7th 1937).
Isfahan Farhang Newspaper, number 273, (Dhu al-Qa’dah 27th 1301/Sep. 18th 1884).
Moǰāhed Newspaper, number 177, (Ordibehesht 18th 1335/May 4th 1956).
- Documents, Government Reports and Interviews
Unpublished Documents
Edāre-ye Asnād va Tāriḵ-e Diplomāsī-ye Vezārat-e Omūr-e Ḵāreǰe (Estādoḵ) (Department of Diplomatic Documents and History of the Ministry of Foreign Affairs): 1309AH/1930 AD Document, Box 33, Folder 60/41.
Ketābḵāne, Muze va Markaz-e Asnād-e Maǰles-e Šorā-ye Eslāmi (Library, Museum and Document Center of Itan Parliment): Senate negotiations, Fourth term, November 16th, 1964.
Sāzmān-e Asnād va Ketābḵāne-ye Mellī-ye Iran (Sākmā) (National Library and Archives of Iran): 220-1637; 297-54187.
Sāzmān-e Asnād va Ketābḵāne-ye Mellī-ye Iran (Sākmā), Documents of Isfahan Center(Sākmā Es): 293-3919.
Published Documents
Asnādi az Sanʻat-e ǰahāngardī dar Iran (Documents from the Tourism Industry in Iran) (1922-1979) (2001): By effort Iraǰ Moḥammadi, Vol. 1.2.3, Tehrān: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance.
Government Reports
Gozāreš-e ʻAmalīyāt-e ʻOmrānī ta Pāyān-e Sāl-e 1342 (Report on the Operation of the Third Civil Plan until the End in 1963) (Nd): Tehrān: Program Organization.
Gozāreš-e ʻAmalkard-e Barnāme-ye ʻOmrānī-ye Sevom 1341-1346 (Third Civil Plan Performance Report 1962-1967) (1968): Tehrān: Program Organization.
Gozāreše Irān-gardī va ǰahān-gardī dar Barnāme-ye Šešom-e ʻOmrānī-ye Kešvar az Didgāhe Amāyeše Sarzamīn (Iran Tourism and World Tourism Report In the Sixth Civil Plan of the country from the perspective of land management) (1978): Tehrān: Program Organization.
Gozāreš-e Pišraft-e ʻAmalīyāt-e ʻOmrānī Se Māhe-ye Aval-e Sāl-e 1344 (Report on the Progress of Civil Operations of the First Quarter 1965) (Nd): Tehrān: Program Organization.
Gozāreš-e Pišraft-e ʻAmalīyāt-e ʻOmrānī-ye Barnāme-ye Čāhārom ta Pāyān-e Se Māhe-ye Čāhārom Sāl-e 1351 (Report on the Progress of Civil Operations of the Fourth Plan until the End of the Fourth Quarter of 1351)(1972): Tehrān: Program Organization.
Gozāreš-e Pišraft-e ʻAmalīyāt-e ʻOmrānī-ye Barnāme-ye Čāhārom ta Pāyān-e Se Māhe-ye Čāhārom Sāl-e 1350 (Report on the Progress of Civil Operations of the Fourth Plan until the End of the Fourth Quarter in 1350)(1971): Tehrān: Program Organization.
Gozāreš-e Pišraft-e ʻAmalīyāt-e’Omrānī Se Māhe-ye Sevom Sāl-e 1344 (Report on the Progress of Civil Operations of Third in 1965) (Nd): Tehrān: Program Organization.
Gozāreš-e Pišraft-e ʻAmalīyāt-eʻOmrānī-ye Barnāme-ye Sevom ta Pāyān-e Se Māhe-ye Dovom Sāl-e 1346(Report on the Progress of Civil Operations of the Third Plan until the End of the Second Quarter in 1967) (Nd): Tehrān: Program Organization.
Gozāreš-e Šenāḵt, ʻAmalkard, Arzešyābī Sīyāhat , ǰahān-gardī dar Barnāme-ye Čāhārom (Report on Cognition, Performance, Evaluation of Tourism in the Fourth Plan)(1971): Tehrān: Program Organization.
Irān-gardī va ǰahān-gardī dar Barnāme-ye Šešom-e ʻOmrānī-ye Kešvar (Iran Tourism and World Tourism In the Sixth Civil Plan of the country)(1978): Tehrān: Program Organization.
ǰahān-gardī Mellī: Oṣūl, Mabānī, Hadaf-haye Kolī Barnāme-haye Mošaḵas, Ḵate Mašī va Sīyāsat-ha, Barnāme panǰom (National Tourism: Principles, Foundations, General Objectives of Specific Programs, guideline and Policies, Fifth Plan)(1971): Tehrān: Program Organization.
ǰahān-gardī: Movāfeqat-name-haye Ṭarhe 1352 (Tourism: Planning Agreements in 1973) (Nd): Program and Budget Organization.
Sanǰeše ʻAmalkard-e Barnāme-ye Panǰome Omrānī (Measuring the Performance of the Fifth Civil Plan)(1976): Tehrān: Program Organization.
Interviews
Baqerīan, Ḥasan (2019): ‘Isfahan Hotel Industry in Pahlavi Period’, Isfahan Hotel Manager (64 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, interview place in Safir Hotel, personal archive.
Baqerīan, Ḥeydar (2019): ‘Isfahan Hotel Industry in Pahlavi Period’, Owner of Isfahan Hotel and Safir Hotel (80 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, interview place in Safir Hotel, personal archive.
ʻEdālatpanāh, Asadollah (2019): ‘Hospitable Mihan’, Hospitable Mihan Manager (66 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, phone interview, personal archive.
Karīmīyān, Ḥeydarʻali(2019): ‘Tourism Industry in Pahlavi Period’, Retired employee of Ali Qapu Hotel (61 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, interview place in Tus Hotel, personal archive.
Kūkalāni, ʻAlireza (2019): ‘Naghsh Jahan Hotel’, Naghsh Jahan Hotel Manager (54 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, interview place in Naghsh Jahan Hotel, personal archive.
Reżayat, ʻAliasḡar (2019): ‘Isfahan Hotel Industry in Pahlavi Period’, Karun Hotel Manager (71 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, interview place in Karun Hotel, personal archive.
Tabrīzči, Moḥammadreżā (2019): ‘Isfahan Tourism’, Retired Post Office(78 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, phone interview, personal archive.
Vazīrī, Maḥmūd (2019): ‘Isfahan Hotel Industry in Pahlavi Period’, Tourist Hotel Manager (73 years old), Interviewer Somayeh Bakhtiari, interview place in Tourist Hotel, personal archive