چالش خلافت و حکومت در اندیشۀ سیاسی سید جمال‌الدین اسدآبادی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار علوم سیاسی مرکز پژوهشی تمدن اسلامی و دین‌پژوهی پیامبر اعظم(ص)؛

چکیده

پیشینۀ چالش مفاهیم مدرن سیاسی با مفاهیم سنتی، به عصر سید جمال‌الدین اسدآبادی و به او می‌رسد. پس از او نیز انسان ایرانیِ معاصر، متحیر از این واقعه، در دوراهیِ روی‌آوری به این «مفاهیم مدرن» یا آن «مفاهیم سنتی» قرار گرفت و به همین دلیل در حل دوگانگی حاکمیت مفاهیم مدرن و سنتی بر حیات سیاسی خود، به‌ویژه در عرصۀ دو مفهوم کلیدی «حکومت» و «خلافت» ناتوان مانده بود. این پژوهش در پی پاسخگویی به این سؤال است که در این میان، انسان این عصر چه باید می کرد؟ تلاش برای نشان دادن فرایند دستیابی به راه حلی در این زمینه، از جمله مسائلی است که در این پژوهش به آن پرداخته شده و چگونگی روش بومی‌سازی عالمی چون سید جمال‌الدین اسدآبادی مورد بررسی قرار گرفته است.
تلاش برای یافتن پاسخ این سؤال، مقالۀ حاضر را به گزینش چند مفهوم مدرن و بررسی آن در دستگاه معنایی سید جمال، ذیل دو مفهوم کلیدی حکومت و خلافت کشانده است. دستاورد این بررسی نشان می‌دهد که روش بومی‌سازی سید جمال، بر تحمیل معانی سنتی بر مفاهیم مدرن سیاسی یا تحمیل سنت شرقی بر مدنیت غربی (سنت‌خواهی مقتدرانه) استوار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sayyid Jamal; Imposing the Traditional Meaning of Caliphate on the Modern Concept of Government

نویسنده [English]

  • Morteza Shirody
Associate Professor of Political Science, Payambar Azam Research Center for Islamic Civilization and Religious Studies
چکیده [English]

The first conflict between modern political concepts and traditional concepts dates back to the time of Sayyid Jamal al-Din Asadabadi and to him. After him, the contemporary Iranian man has been confused in whether inclining towards modern concepts or traditional concepts and therefore, has been unable in resolving the duality of domination of modern and traditional concepts on his political life. But what must be done? The present article seeks to show the process of reaching a solution in this regard. This article investigates the method of localization of a scholar like Sayyid Jamal al-Din Asadabadi. In an attempt to find the answer to the research question, the present article had to choose some modern concepts and analyze them in Sayyid Jamal’s semantic system. The results of this study show that the method of localization of Sayyid Jamal, with the argument of maintaining originality, is based on imposing the traditional meaning on modern political concepts or imposing the eastern tradition on western civilization (authoritarian tradition-seeking).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sayyid Jamal
  • Tradition
  • Caliphate
  • Government
 

منابع و مآخذ

- اسدآبادی، سید جمال‌الدین (1349)، نامه‌های سید جمال‌الدین اسدآبادی، گردآوری ابوالحسن اسدآبادی، تهران: کتاب‌های پرستو.

- .............................................. (1312)، مقالات جمالیه، گردآوری میرزا لطف‌الله‌خان اسدآبادی، تهران: انتشارات اسلامی.   

- .............................................. [بی‌تا]، عروۀ الوثقی، ترجمه زین‌العابدین کاظمی، ج1، تهران: حجر.

- اسدآبادی، میرزا لطف‌الله‌خان (1304)، شرح حال و آثار سید جمال‌الدین اسدآبادی، تهران: انتشارات ایرانشهر.

- الحسینی اسدآبادی، سیدجمال‌الدین (1379الف)، نامه‌ها و اسناد سیاسی-تاریخی، به کوشش و تحقیق سید هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق.                                                                                                                  

- الحسینی اسدآبادی، سید جمال‌الدین (1379ب)، مجموعه رسائل و مقالات، به کوشش سید هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق.

- عنایت، حمید‌ (1362)، اندیشه‌ سیاسی‌ در اسلام‌ معاصر، ترجمۀ‌ بهاءالدین‌ خرمشاهی، تهران: خوارزمی.   

- کاتم، ریچارد (1371)، ناسیونالیسم در ایران، ترجمۀ احمد تدین، تهران: کویر.                                                

- لیپست سیومن، مارتین (1383)، دائرۀ المعارف دموکراسی، ترجمۀ کامران فانی و نورالله مرادی، تهران: وزارت امور خارجه.

- مخزومی، محمد (1931)، خاطرات‌ جمال‌الدین‌ الافغانی‌ الحسینی، بیروت: [بی‌نا].

- مدرسی چهاردهی، مرتضی (1343)، سید جمال‌الدین اسدآبادی،تهران: انتشارات مجله ماه نو.   

- وزارت امور خارجه انگلیس (1379)، ترجمۀ گزیده‌ای از اسناد وزارت خارجه انگلیس در باره سید جمال‌الدین اسدآبادی، به کوشش سید هادی خسروشاهی، تهران: کلبه شروق.