بررسی پیشگویی ابن برّجان دربارۀ زمان فتح بیت المقدس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار ادیان و عرفان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

10.22051/hii.2020.27960.2102

چکیده

یکی از موضوعات قابل توجه در مطالعات تاریخی، پیشگویی وقایع تاریخی است. ابن‌زکی‌الدین بشارت فتح بیت‌المقدس در ماه رجب را به صلاح‌الدین داده بود و منبع پیشگویی خود را تفسیر ابن‌برّجان ذیل آیات ابتدایی سورۀ روم عنوان کرد. هدف این پژوهش، بررسی پیشگویی ابن‌برّجان دربارۀ زمان فتح بیت‌المقدس و چگونگی محاسبۀ اوست. این مقاله با روش اسنادی و توصیفی-تحلیلی و براساس منابع کتابخانه‌ای به رشتۀ تحریر درآمده است.
مبنای پیشگویی ابن‌برّجان تأمل در آیات قرآن کریم با رویکرد عرفانی بود. او با کاربست نظریۀ «دوائر التقدیر» پیشگویی می‌کرد. او دوره‌های 1000 ماهه و دوره‌های مبتنی بر عدد 7 را دوره‌های مهمی می‌دانست. او آیات ابتدایی سورۀ روم را ناظر به سه پیروزی در بیت‌المقدس می‌دانست: پیروزی مسلمانان در زمان خلیفۀ دوم، پیروزی مسیحیان در 489ق. و پیروزی مسلمانان در ماه چهارمِ سال 584ق. (پایان ماه 7000 قمری). او معتقد بود این آیات پیروزی نهایی مسلمانان با ظهور حضرت مهدی(عج) را نیز بشارت می‌دهند. پیشگویی او دربارۀ فتح بیت‌المقدس یک سال زودتر از زمانِ تعیین ‌شده واقع شده بود. البته پیشگویی او دربارۀ ظهور امام زمان(عج) همزمان با فتح بیت‌المقدس، محقق نشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating Ibn Barrajan’s Prediction of the Time of the Conquest of Jerusalem

نویسنده [English]

  • Hamed Nazarpour
Assistant Professor of Religions and Mysticism, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

Predicting historical events is one of the most important topics in historical studies. Ibn Zaki al-Din announced the conquest of Jerusalem in the month of Rajab to Saladin, saying that he derived this prediction from Ibn Barrajan's commentary on the early verses of the Surah Ar-Rum. The purpose of this study is to examine Ibn Barrajan's prediction of the time of the conquest of Jerusalem and how it was calculated. The method of this study is descriptive-analytical and based on library resources.
The basis of Ibn Barrajan's prediction is the contemplation of the verses of the Holy Quran with a mystical approach. He predicts with the application of the theory of "Dawa’ir al-Taqdir" (cycles of determination). He views 1000-month cycles and 7-based cycles as important cycles. In his view, these verses state three victories in Jerusalem: Victory of Muslims in the time of the Second Caliph, Victory of Christians in 489 A.H., and the victory of the Muslims in the fourth month of 584 A.H. (End of the 7000 lunar months). He also believes that these verses herald the final victory of Muslims with the advent of the Mahdi (A.S.). His prediction of the conquest of Jerusalem happened a year earlier than the appointed time. Also, his prediction of the advent of Imam Mahdi (A.S.) did not come true at the time of the conquest of Jerusalem.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ibn Barrajan
  • Prediction
  • Jerusalem
  • Dawa’ir al-Taqdir
  • Ibn Zaki al-Din
منابع و مآخذ

- قرآن کریم.

- آل غازی، عبدالقادر (1382ق). بیان المعانی، ج1، دمشق: مطبعۀ الترقی.

- آلوسی، محمودبن عبدالله (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، ج1 و 11، بیروت: دار الکتب العلمیه.

- ابن‌ابّار، محمدبن عبدالله (2008م)، التکمله لکتاب الصله، تصحیح و تعلیق جلال اسیوطی، ج2، بیروت: دار الکتب العلمیه.

- ابن‌اثیر، عزالدین علی (1385ق)، الکامل فی التاریخ، ج11، بیروت: دار صادر.

- ابن‌برّجان، عبدالسلام (2010م)، شرح اسماء الله الحسنی، تحقیق و تعلیق احمد فرید المزیدی، ج1 و 2، بیروت: دار الکتب العلمیه.

- .................................. (2013م)، تفسیر ابن‌برّجان: تنبیه الافهام الی تدبر الکتاب الحکیم و تعرف الایات و النبأ العظیم، تحقیق احمد فرید المزیدی، ج1، 3، 4، 5، بیروت: دار الکتب العلمیه.

- ................................... (2016م)، ایضاح الحکمه بأحکام العبره، تحقیق و مقدمه جرهارد بورینغ و یوسف کاسویت، لیدن: بریل.

- ابن‌خطیب، لسان‌الدین محمدبن عبدالله (1424ق)، اعمال الاعلام فیمن بویع قبل الاحتلام من ملوک الاسلام و مایتعلق بذلک من الکلام، تحقیق سید کسروی حسن، ج2، بیروت: دار الکتب العلمیه.

- ابن‌خلدون، عبدالرحمن (1408ق)، تاریخ ابن‌خلدون، تحقیق خلیل شحاده، ج5، بیروت: دار الفکر.

- ابن‌خلکان، احمدبن محمد (1364)، وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان، ج4، قم: الشریف الرضی.

- ابن‌عربی، محمدبن علی (1410)، رحمۀ من الرحمن فی تفسیر و اشارات القرآن، تحقیق محمود محمود غراب، ج3، دمشق: مطبعۀ نضر.

- ابن‌عماد حنبلی، شهاب‌الدین عبدالحی (1406ق)، شذرات الذهب فی اخبار من ذهب، ج6، بیروت: دار ابن‌کثیر.

- ابن‌فارس، احمد (1404ق)، معجم مقاییس اللغه، چاپ عبدالسلام محمد هارون، ج1، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.

- ابن‌کثیر، اسماعیل‌بن عمر (1407ق)، البدایۀو النهایۀ، ج12، بیروت: دار الفکر.

- ابن‌منظور، محمدبن مکرم (1988م)، لسان العرب، ج8، بیروت: طبعۀ دار الجیل.

- ابوحیان، محمدبن یوسف (1420ق)، البحر المحیط فی التفسیر، ج1 و 8، بیروت: دار الفکر.

- ابوشامه، عبدالرحمن‌بن اسماعیل (1422ق)، کتاب الروضتین فی اخبار الدولتین النوریه و الصلاحیه، تحقیق ابراهیم شمس‌الدین، ج3، بیروت: دار الکتب العلمیه.

- القاری، حسان (2007م)، «ابن‌برّجان اندلسی و جهوده فی التفسیر الصوفی و علم الکلام»، مجله جامعۀ الدمشق للعلوم، مجلد 23، صص 363- 424.

- بقاعی، ابراهیم‌بن عمر (1427ق)، نظم الدرر فی تناسب الآیات و السور، ج5، بیروت: دار الکتب العلمیه.

- حوی، سعید (1424ق)، الاساس فی التفسیر، ج2، قاهره: دار السلام.

- خمینی، مصطفی (1418ق)، تفسیر القرآن الکریم، ج2، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).

- دهخدا، علی‌اکبر (1373)، لغتنامه، ج4، تهران: روزنه.

- ذهبی، شمس‌الدین محمدبن احمد (1413ق)، تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام، ج36، 40، بیروت: دار الکتاب العربی.

- ...................................................... (1414ق)، سیر اعلام النبلاء، ج20، 21، بیروت: مؤسسۀ الرساله.

- راغب اصفهانی، حسین‌بن محمد (1332ش)، المفردات فی غریب القرآن، چاپ محمد سیدگیلانی، تهران: [بی‌نا].

- سیوطی، عبدالرحمن أبی‌بکر (1426ق)، بغیۀ الوعاۀ فی طبقات اللغویین و النحاۀ، تحقیق محمد عبدالرحیم، بیروت: دار الفکر.

- شفیعی دارابی، محمدحسین (1371)، «نگاهی به مسئله پیشگویی‌های قرآنی»، معرفت، شمارۀ سوم، صص 27- 35.

- طریحی، فخرالدین‌بن محمد (1362)، مجمع البحرین، چاپ احمد حسینی، ج4، تهران: مکتبۀ المرتضویه.

- عمید، حسن (1388)، فرهنگ فارسی عمید، تهران: فرهنگ نما.

- قرشی، علی‌اکبر( 1355)، قاموس قرآن، ج1، تهران: دار الکتب الاسلامیه.

- گریل، دنی (1380)، «قرائت برتر از دیدگاه ابن‌برّجان»، ترجمه فاطمه تهامی، آیینه پژوهش، شماره 70، صص 2-8.

- مزیدی، احمد الفرید (1434ق)، «مقدمۀ التحقیق و الدراسه»، تفسیر ابن‌برّجان، ج1، بیروت: دار الکتب العلمیه، صص3- 41.

- معین، محمد (1360)، فرهنگ فارسی، ج1، تهران: سپهر، چ4.