معیارهای سنجشِ نسبت جامعه با جاهلیت در نهج‌البلاغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه الزهرا(س)

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه الزهرا(س)

3 استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران

چکیده

شناخت جاهلیت و متعلّقات جامعه­شناختی آن از حیث ارتباط بسیار نزدیکش با جامعة صدر اسلام، اهمیت و ضرورت دارد. علاوه بر آن، ماهیت و ویژگی­های جاهلیت نشان می­دهد که باید آن ­را نه منحصر به قبل از اسلام، بلکه نقطه مقابل اسلام و هر تحول بنیادی صورت گرفته در جوامع انسانی دانست. از نخستین گام­های مطالعة نسبت یک جامعه با جاهلیت، دریافت معانی، مفاهیم و مقوله­های آن است. در میان منابع موجود در این زمینه، پس از قرآن و احادیث پیامبر(ص)، سخنان علی(ع) اهمیت ویژه­ای دارد. این پژوهش، با رویکردی توصیفی و استفاده از روش نظریه بنیاد ، از طریق رفت و برگشت مداوم میان تفکر استقرایی(ایجاد مفاهیم، مقولات و روابط بین آن­ها) و تفکر قیاسی(آزمون مفاهیم، مقولات و روابط بین آن­ها)، به یافتن معیارهای غالب در سنجش نسبت جامعه با جاهلیت در نهج­البلاغه پرداخته است و «ایمان غیرعقلانی» را به‌عنوان مقوله اصلی در این موضوع پیشنهاد می­دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Criteria of Evaluating Ratio of Society to Ignorance in Nahdj al-Balagha

نویسندگان [English]

  • Hanie Beik 1
  • Shahla Bakhtiari 2
  • Ghulamriza Zarifyan Shafiei 3
1 PhD Candidate in History of Islam, Alzahra University
2 Associated Professor, History Department, Alzahra University
3 Assistant professor, History Department, Tehran University
چکیده [English]

 
The recognition of Ignorance and its sociological attachments regarding its close proximity to Early Islamic Community is very important. Moreover the essence and the features of Ignorance indicate not only be considered to the pre-Islamic period but also on the contrary to Islam and any fundamental transition, one of the initial steps studying the ratio of a society to the Ignorance is, the perception of its meanings, concepts and subjects. Among the existing in this arena, beside the Holy Qur’an and The Hadiths of Prophet (PBUH), the sermons of Ali (PBUH) is of considerable importance. Applying descriptive approach by using the grounded theory method, through the constancy between the inductive reasoning (creating concepts, subjects and the relations in between) and deductive reasoning (examining the concepts, subjects and the relations in between). This research intends to find the dominant criteria in evaluating the ratio of society to Ignorance in Nahdj al-Balagha and renders the term irrational-faith as the major concept in this arena.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ignorance
  • Society
  • Nahdj al-Balagha
  • grounded theory method
  • Faith Uncertainty
_ قرآن کریم

ـ نهج­البلاغه (1442). تصحیح صبحی صالح. قم: دارالهجره.

ـ ابن حنبل، احمد (بی­تا). مسند الامام احمد بن حنبل. بیروت: دارصادر.

ـ ابن عبدربه، احمد بن محمد (1408-1411/1988-1990). العقدالفرید. بیروت: چاپ علی‌شیری.

ـ ابن منظور، محمد بن مکرم (1374-1375هـ). لسان­العرب. بیروت: دارصادر.

ـ بخاری، محمد بن اسماعیل (1401-1981). صحیح البخاری. استانبول: بی­نا.

ـ راغب اصفهانی، حسین بن محمد (بی­تا). مفردات ألفاظ ­القرآن. تحقیق صفوان عدنان داودی. بیروت: دارالقلم.

ـ طبری، محمد بن جریر (بی­تا). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفه.

ـ طوسی، محمد بن حسن(1390). تهذیب‌الاحکام، تهران: چاپ حسن موسوی خرسان.

ـ ــــــــــــ (بی­تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: چاپ احمد قصیر عاملی.

ـ علی، جواد (1968). المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام. بیروت: دارالعلم للملایین.

ـ فخررازی، محمد بن عمر (1421-2000). التفسیر الکبیر، بیروت: بی­نا.

ـ مصطفوی، حسن (بی­تا). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. بیروت: دارالکتب العلمیه.

ـ نیشابوری، مسلم بن حجاج (بی­تا). جامع الصحیح. بیروت: دارالفکر.

ـ نیکلسون، رینولد الین (1369ش). تاریخ ادبیات عرب. ترجمه کیوان­دخت کیوانی، حواشی و توضیحات ضیاءالدین سجادی. تهران: رایزن.

 ـBlachere, Regis, (1952), Histoire de la litterature arabe des origines a la fiv du xve sicle de J.C, A. Maisonneuve.

 ـGoldziher, Ignac, (1967-1971), Muslim studies, Translation of Muhammedanische studien, Aldine Pub.

 ـ Goulding, C, (2000)," The commodification of the past, postmodern pastiche, and the search for authentic experiences at contemporary heritage attractions", European Journal of Marketing, vol 34, Iss 7.

 ـRosenthal, franz, (1970), Knowledge triumphant: the concept of knowledge in medieval Islam, Leiden, Boston, brill.

 ـStrauss, A, & Corbin, J, (1998),Basics of qualitative research: techniques and procedures for developing grounded theory, Los Angeles, Calif., Sage Publications, 2nd ed.

 ـIzutsu, Toshihiko, (1996),Ethico religious concepts in the Quran, Montreal.

 ـWatt, William Montgomery, (1979), Muhammad at Mecca, Karachi.