انجمن خیریة ایرانیان در تفلیس و سرمایة اجتماعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

چکیده

 انجمن خیریة ایرانیان در تفلیس یکی از نخستین انجمن­های ایرانیِ مدرن و دموکراتیک در تاریخ معاصر بود که توانست با سرمایة اجتماعی نسبتاً گسترده­اش به تأسیس مدرسه، کمک به نیازمندان و بسیاری از امور خیریة دیگر بپردازد. پژوهش حاضر درصدد است به توصیف و تبیین رابطة انجمن خیریة ایرانیان در تفلیس و سرمایة اجتماعی از سال­های 1900ـ1930م. بپردازد. سرمایة اجتماعی دارای مؤلفه‌های متعددی است که البته تکیه این پژوهش بر مؤلفه شبکة اجتماعی است. این تحقیق با تکیه بر حوزه نظریِ شبکه اجتماعی، به تبیین نظری موضوع پرداخته است و به خصوصیات شبکه اجتماعی با ویژگی‌های سه­گانة ساختی، تعاملی و نیز کارکردی شبکه در انجمن خیریة مذکور توجه نموده است. پژوهش درصدد است به این سؤالات­ اساسی پاسخ دهد که انجمن خیریة ایرانیان در تفلیس چگونه زمینه را برای شکل­گیری سرمایة اجتماعی فراهم کرد؟ آیا انجمن نقشی در ایجاد همبستگی، تعامل، تسهیل روابط اجتماعی و مشارکت اجتماعی و به­طورکلی سرمایة اجتماعی ایرانیان مهاجر ایفا نمود؟ روش پژوهش در این تحقیق از نوع توصیفی ـ تحلیلی و در حوزه مطالعات کتابخانه­ای است. یافته­ها حاکی از آن است که مؤلفه شبکه­ اجتماعی تأثیر مثبت و مهمی بر شکل­یابی و نیز استمرار فعالیت انجمن خیریة مذکور داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Social Capital and Iranian Charity Association in Tbilisi

نویسندگان [English]

  • Nezam Ali Dehnavi 1
  • Hooshang Khosrowbeygi 2
1 Assistant Professor, Department of History, Payam Noor University
2 Associate Professor, Department of History, Payam Noor University
چکیده [English]

This study seeks to describe and explain the relationship between Iranians charity in Tbilisi and social capital in 1900 – 1930. Social capital has several components and this research relies on the social network component. This research based on theoretical social networks, the theoretical explanation of the issue and the characteristics of social networks with tertiary structural features, interactive and functional network, has studied the charity. The research seeks to answer these fundamental Questions. How the Charitable Society of Iranians in Tbilisi provided grounds for formation of social capital? Is the community involved in building solidarity, cooperation, facilitating social relations and social participation and social capital of Iranian immigrants? The method used in this research is descriptive-analytic in field of library studies. The findings suggest that social network factors had important and positive impact on formative as well as the continuation of the charity activity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • social capital
  • social networks
  • Iranian Charity Association in Tbilisi
اسناد منتشرنشده

- سالنامه احصائیه 1304ش، اسناد دانشگاه تهران.

- تلگراف سفیر ایران در پطرزبورگ به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 153، 21 جمادی‌الثانی 1332، سال 1332ق،  کارتن 13، پرونده 1.

- وزارت امور خارجه به وزارت مالیه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 486/195، 17 فروردین 1306، سال 1306ش، کارتن 18، پرونده 183.

- وزارت مالیه به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 1821، 19/2/1306، سال 1306ش، کارتن 18ن، پرونده 183.

- نظامنامه انجمن خیریه ایرانیان در تفلیس، اسناد وزارت امور خارجه ایران،  1323ق، کارتن 7، پرونده 1.

- حساب مداخل ـ مخارج انجمن خیریة ایرانیان در تفلیس و مدرسه اتفاق، اسناد وزارت امورخارجه ایران، سال 1328ق، کارتن 12، پرونده 3.

-  ژنرال قونسولگری ایران در قفقاز به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 244، 4 شعبان 1335،  سال 1335ق، کارتن 13، پرونده 15.

- ترجمه ورقه اجرائیه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 332، 11 حمل 1298، سال 1304ش، کارتن 35، پرونده 48).

- سواد مراسله جمعیت خیریة ایرانیان، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 47، 26 ذیحجه 1337، سال 1338ق، کارتن 15، پرونده 15.

- ژنرال قونسولگری ایران در قفقاز به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 1520، 16 ذیحجه 1338، سال 1328ق، کارتن 15، پرونده 16.

- تلگراف جمعیت خیریة ایرانیان در تفلیس به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 14، 12 ربیع‌الاول 1343،  سال 1303ش، کارتن 33، پرونده 59.

- ژنرال قونسولگری ایران در تفلیس به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 2071، 11 مهر 1304،  سال 1304ش، کارتن 35، پرونده 48.

- صورت عایدات انجمن خیریة ایرانیان از 17 شوال 1342 الی 25 محرم 1344، اسناد وزارت امور خارجه ایران، بدون نمره، سال 1304ش، کارتن 35، پرونده 75.

- ژنرال قونسولگری ایران در قفقاز به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 933، 17 دلو 1303، سال 1304ش، کارتن 33، پرونده 59.

- ژنرال قونسولگری ایران در تفلیس به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 1601، 7 جمادی‌الثانی 1337، کارتن 28، پرونده 24.

- ژنرال قونسولگری ایران در قفقاز به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 464، 10 اسد 1341، سال 1341ق، کارتن 12، 24.

- نمایندگی سیاسی ایران در کل قفقاز به وزارت امور خارجه، اسناد وزارت امور خارجه ایران، نمره 933، 17 دلو 1303، سال 1303ش، کارتن 33، پرونده 59.

- گزارش مدرسه اتفاق ایرانیان، اسناد وزارت امورخارجه ایران، بدون نمره، بدون تاریخ، سال 1304ش، کارتن 35، پرونده 75.

 

روزنامه­ها:

- حبل‌المتین، سال 13، شماره 3، دوشنبه 11 رجب 1323.

- مظهر، شماره 13، 27 ذیقعده 1328.

- وقایع اتفاقیه، شماره 402، 6 ربیع‌الاول 1275.

 

کتاب­ها و مقالات:

- ارفع‌الدوله، میرزا رضا خان (1345). ایران دیروز (خاطرات پرنس ارفع). تهران: وزارت فرهنگ و هنر.

- باستانی، سوسن؛ افسانه کمالی و صالحی هیکویی (1387). «سرمایة اجتماعی شبکه و اعتماد متقابل بین شخصی». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی. تابستان. سال 16. شماره 6

- پاتنام، روبرت (1380). دموکراسی و سنت­های مدنی. ترجمه محمدتقی دلفروز. تهران: ناشر روزنامه سلام. چاپ اول.

- جمعی از نویسندگان (1387). «کارگاه سرمایة اجتماعی». در مبانی مفهومی سرمایة اجتماعی. ترجمه محمد مهدی شجاعی باغینی و همکاران. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی. چاپ اول.

- جمعی از نویسندگان (1380). تأثیرات متقابل تاریخی و فرهنگی ایران در گرجستان.  مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی. تهران: مرکز چاپ و انتشازرات وزارت امور خارجه. چاپ اول.

- حکیمیان، حسن (1374). «کارمزدی و مهاجرت: کارگران ایرانی در جنوب روسیه 1880-1914». ترجمه افسانه منفرد. تاریخ معاصر ایران. کتاب هفتم.

- دهنوی، نظام علی (1383). ایرانیان مهاجر در قفقاز: فعالیت­های فرهنگی آنان در سال­های 1931-1930م. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه. چاپ اول.

- ریترز، جورج (1374). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

- شارع­پور، محمود (1383). « ابعاد کارکردی سرمایة اجتماعی و پیامدهای حاصل از فرسایش آن». در کتاب مجموعه مقالات مسائل ایران. تهران:  نشر آگه. 

- علی صوفی، علیرضا و نظامعلی دهنوی (1389). «مدرسه اتفاق ایرانیان در تفلیس». مطالعات تاریخ فرهنگی؛ پژوهشنامه انجمن ایرانی تاریخ. پاییز. سال 2. شماره 5.

- فراهانی، میرزا محمدحسین (1362). سفرنامه میرزا محمدحسین فراهانی. به کوشش مسعود گلزاری. تهران: انتشارات فردوسی. چاپ اول.

-  یزدانی، سهراب (1391). اجتماعیون عامیون. تهران: نشر نی. چاپ اول.

 

 

منابع خارجی

-         Lin, Nan (1999). "Building a Network Theory of Social Capital". In Social Capital: Theory and Research. Editors Nan Lin. Karen Kook.  Ronald S. Bort. New York. Aldin de Gruyter.

-         Putnam, R and Goss, K (2002). "Introduction".In Democracies in flux, The Evolution of Social Capital in Contemporary Society". Edited by Robert Putnam. Oxford University Press.

-         Woolcock, Michael (1998). "Social Capital and Economic Development: Toward a Theoretical Synthesis and Policy Framework.”  Theory and Society. Vol. 27. No. 2. PP. 151 – 208.

-         Pawar, Manohar (2006). Social Capita? The social science Journal.  Vol. 43. Issue. PP. 211-226.