نسبت حاکمیت سیاسی وحیات اقتصادی دردوره اول حکومت صفویه(907-996ه ق)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه سیستان وبلوچستان

چکیده

شکوفایی ورونق اقتصادی جامعه نقش عمده ای در تعیین مسیر تحولات تاریخی و حرکت جامعه به سوی پیش رفت ایفا می کند. پیوند ناگسستنی اقتصاد با دیگر مسائل، عامل تأثیر گذار بر این حرکت بوده است. رویکرد این پژوهش بیش از هر چیزی توصیف و بررسی تعامل نهادحاکمیت بااقتصادجامعه درعصرصفویه است. اهمیّت این موضوع وقتی آشکار می گردد که وضعیّت اقتصادی دوره صفوی به صورت سلسله حوادث سیاسی زمان هر کدام از پادشاهان صفوی دقیق تر و جامع تر مورد ارزیابی قرار گیرد و این شیوه ،هدف اصلی از انجام این پژوهش است. مقاله به تبیین وضعیت ایران با رویکردی به اوضاع اقتصادی حاکم بر جامعه ایران در دوره اول عصر صفوی(907-996ق)اشاره دارد .تأثیر ونسبت دومقوله حاکمیت واقتصاد در این پژوهش محور اصلی بحث می باشد. درخاتمه مقاله نیز به رهیافت های جدیدی که باانجام این پژوهش حاصل گردید اشاره شده است. مهم ترین سئوال پژوهشی که مقاله درپی پاسخ دادن به آن است اینکه مبنای تعامل دولت صفوی بانهادهای اجتماعی واقتصادی این دوره چگونه بود؟ به عنوان یک پاسخ مختصر به این سئوال باید گفت که رابطه حکومت و حاکم با توده مردم و بازار در این دوره، رابطه عمودی بود. یعنی سلطه جویانه و مستبدانه بود و لیکن نسبت به برخی گروه ها و قبایل –دردوره اول صفوی- رابطه مرید و مرادی برقراربود. جمع آوری اطلاعات در این پژوهش به روش کتابخانه ای انجام گرفته است. داده ها و اطلاعات بر پایه یافته های حاصل از منابع گوناگون و استنتاج و تحلیل است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Relation of political state and economical situation on during the first safavids(907-996 h)

نویسنده [English]

  • Ahmad Aghili
Assistant Professor, Sistan and Baluchestan University
چکیده [English]

The economical flourishment of society has important role in historical evolution. This factor play its role in development of society. The economic tied with many others factors. In this research we emphesig upon the cooperation between the economic and the power institution of state.By pressing on the economical situation and the political changes, we can finde the relation of state and economic. Actuor article try to survey the instituation of Iran with economical view during the first safavids(905-907 h). The main question emphesize upon the relations of power and economic. Our answers organized for there questions: How were the relation of economic and power? The power and governor had a direct relation with economical and social organization. But the relations between governor and people were tynamic, so called deciplinair relations. The method of research in this peper based upon historical method and we consultated the primary sources on this approach

کلیدواژه‌ها [English]

  • Relation of political
  • Economic
  • Safety
  • Revolts
  • Tradesmans
منابع
- آقاجری، هاشم (1389). مقدمه‌ای بر مناسبات دینی و دولت ایران عصر صفوی. تهران: طرح نو.
- اسکندر منشی (1387). تاریخ عالم‌آرای عباسی. به‌اهتمام ایرج افشار. چ۴. تهران: امیرکبیر.
- اشرف، احمد (1353). «ویژگی‌های تاریخی شهرنشینی در ایران دورۀ اسلامی». نامۀ علوم اجتماعی. س۱. ش1. صص۲۳-۳۹.
- --------- (1359). موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران دورۀ قاجاریه. تهران: زمینه.
- افوشته‌ای، محمودبن هدایت‌الله (1373). نقاوه الآثار فی ذکر الاخیار در تاریخ صفویه. به‌اهتمام احسان اشراقی. چ۲. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- امینی، ابراهیم‌بن میرک جلال‌الدین (1383). فتوحات شاهی. تصحیح محمدرضا نصیری. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
- باربارو، جوزافا و دیگران (1381). سفرنامه‌های ونیزیان در ایران. ترجمۀ منوچهر امیری. چ۲. تهران: خوارزمی.
- باستانی پاریزی، محمدابراهیم (1378). سیاست و اقتصاد عصر صفوی. تهران: صفی‌علیشاه.
- بدلیسی، شرف‌‌الدین‌بن شمس‌الدین (1377). شرفنامه. به‌اهتمام ولادیمیر ولیامینوف زرنوف. ۲ج. تهران: اساطیر.
- بوسه، هریبرت (1367). پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی. ترجمۀ غلامرضا ورهرام. تهران: مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
- پیگولوسکایا و دیگران (1354). تاریخ ایران از دوران باستان تا پایان سدۀ هجدهم میلادی. ترجمۀ کریم کشاورز. تهران: پیام.
- تاورنیه، ژان باتیست (1369). سفرنامۀ تاورنیه. ترجمۀ ابوتراب نوری. چ۴. تهران: سنایی.
- تهماسب صفوی (1363). تذکرۀ شاه‌تهماسب. چ۲. تهران: شرق.
- جنابدی، میرزابیگ‌بن حسن (1378). روضه‌الصفویه. به‌کوشش غلامرضا طباطبایی مجد. تهران: موقوفات افشار.
- حسینی استرآبادی، سیدحسین‌بن مرتضی (1364). تاریخ سلطانی. به‌کوشش احسان اشراقی. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- خواندامیر، امیرمحمود (1370). تاریخ شاه‌اسماعیل و شاه‌تهماسب صفوی. تصحیح محمدعلی جراحی. تهران: گستره.
- خواندمیر، غیاث‌الدین‌بن همام‌الدین (1363). تاریخ حبیب‌السیر. زیر نظر دبیرسیاقی. چ۳. تهران: خیام.
- دلاواله، پیترو (1370). سفرنامۀ پیترو دلاواله. ترجمۀ شعاع‌الدین شفا. چ۲. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- دولتشاه سمرقندی، دولتشاه‌بن بختیشاه (1338). تذکره‌الشعراء. به‌اهتمام محمد عباسی. تهران: بارانی.
- روحانی، کاظم (1366). « اصناف و پیشه‌وران در تاریخ ایران». کیهان اندیشه. س۶. ش۱۱ و ۱۲. صص۵۳-۶۸.
- --------- (1385). «تشکیلات و فعالیت اصناف در عصر صفویه». در مجموعۀ مقالات کنگرۀ جهانی بزرگداشت اصفهان. به‌کوشش فضل‌الله صلواتی. تهران: اطلاعات.
- روشه، گی (1373). تغییرات اجتماعی. ترجمۀ منصور وثوقی. چ۵. تهران: نشر نی.
- روملو، حسن (1357). احسن‌‌التواریخ. به‌کوشش عبدالحسین نوایی. تهران: بابک.
- سومر، فاروق (1371). نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعۀ دولت صفوی. ترجمۀ احسان اشراقی و محمدتقی امامی. تهران: گستره.
- سیدای نسفی، میرعابد (1990). کلیات آثار سیدای نسفی. تصحیح جابلقاداد علیشایف. دوشنبه: دانش.
- سیف، احمد (1390). بحران در استبدادسالاری ایران. تهران: کتاب آمد.
- سیوری، راجر (1372). ایران عصر صفوی. ترجمۀ کامبیز عزیزی. تهران: نشر مرکز.
- شاردن، ژان (1345). سیاحت‌نامۀ شاردن. ترجمۀ محمد عباسی. تهران: امیرکبیر.
- -------- (1375). سفرنامۀ شاردن. ترجمۀ اقبال یغمایی. تهران: توس.
- شاملو، ولی‌قلی‌بن داودقلی (1371). قصص‌الخاقانی. تصحیح حسن سادات ناصری. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.‌
- شوستر والسر، سیبیلا (1364). ایران صفوی از دیدگاه سفرنامه‌های اروپاییان. ترجمۀ غلامرضا ورهرام. تهران: امیرکبیر.
- صفت‌گل، منصور (1389). ساخت نهاد و اندیشۀ دینی در ایران عصر صفوی. چ۲. تهران: رسا.
- طاهری، ابوالقاسم (1383). تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران از مرگ تیمور تا مرگ شاهعباس. چ۴. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- عالم‌آرای شاه‌اسماعیل (1388). تصحیح اصغر منتظرصاحب. چ۳. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- عالم‌آرای صفوی (1363). به‌کوشش یدالله شکری. چ۲. تهران: اطلاعات.
- فلسفی، نصرالله (1357). زندگانی شاه‌عباس اول. چ۶. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- فلور، ویلم (1388). نظام قضایی عصر صفوی. ترجمۀ حسن زندیه. چ۳. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- قزوینی، بوداق (1999). جواهرالاخبار. به‌کوشش محمدرضا نصیری و کوئیچی هانه دا. توکیو: مطالعات فرهنگ‌های زبان‌های آسیا و آفریقا.
- قزوینی، یحیی‌بن عبداللطیف (1386). لب‌التواریخ. تصحیح میرهاشم محدث. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
- گلچین معانی، احمد (1380). شهرآشوب (در شعر فارسی). به‌کوشش پرویز گلچین معانی. تهران: روایت.
- گیلانی، ملاشیخعلی (1352). تاریخ مازندران. تصحیح منوچهر ستوده. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
- لمبتون، آن (1363). سیری در تاریخ ایران بعد از اسلام. ترجمۀ یعقوب آژند. تهران: امیرکبیر.
- محقق سبزواری، محمدباقر (1384). روضه‌الانوار عباسی. تصحیح اسماعیل چنگیزی اردهایی. چ۲. تهران: میراث مکتوب.
- محمدمعصوم (1368). خلاصه‌السیر. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- مستوفی، محمدمحسن (1375) زبده‌التواریخ. به‌کوشش بهروز گودرزی. تهران: موقوفات افشار.
- منشی قمی، احمدبن حسین (1383). خلاصه‌التواریخ. تصحیح احسان اشراقی. چ۲. تهران: دانشگاه تهران.
- منجم یزدی، ملاجلال‌الدین محمد (1366). تاریخ عباسی یا روزنامۀ ملاجلال. به‌کوشش سیف‌الله وحیدنیا. تهران: وحید.
- میرزارفیعا، محمدرفیع‌بن حسن (۱۳۴۷-۱۳۴۸). دستور‌الملوک. به‌کوشش محمدتقی دانش‌پژوه. ضمیمۀ مجلۀ دانشکدۀ ادبیات تهران. س۱۶. ش۵ و ۶. صص۴۲-۶۷.
- میرزاسمیعا، محمدسمیع (1368). تذکره‌الملوک. به‌کوشش محمد دبیرسیاقی. چ۲. تهران: امیرکبیر.
- مینورسکی، ولادیمیر (1368). سازمان اداری حکومت صفوی. ترجمۀ مسعود رجب‌نیا. چ۲. تهران: امیرکبیر.
- نصر، حسین (1386). اسلام سنتی در دنیای متجدد. ترجمۀ محمد صالحی. تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
- نوایی، عبدالحسین (1350). شاه‌تهماسب صفوی (اسناد و مکاتبات تاریخی). تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
- نویدی، داریوش (1386). تغییرات اجتماعی، اقتصادی در ایران عصر صفوی. ترجمۀ هاشم آقاجری. تهران: نشر نی.
- وبر، ماکس (1387). دین، قدرت، جامعه. ترجمۀ احمد تدین. چ۳. تهران: هرمس.
- هدایت، رضاقلی‌خان (1339). تاریخ روضه‌الصفای ناصری. قم: حکمت.
- هینتس، والتر (1371). شاه‌اسماعیل دوم صفوی. ترجمۀ کیکاوس جهانداری. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
 
- Chadwick, Ruth (1998). "Professional ethics". In Routledge Encyclopedia of philosophy.
- Floor, w. m. (1987). "Asnaf". In Encyclopedia of Iranica. Vol. IV. London & Newyork. Luzac and co. nross.
- Gudeman, Stephan (2001). The Antrhopology of Economy. (912-950AD). Oxford Blackwell.
- Keyvani, M. (1982). Artisans and gild life in the later safavid period. Berlin.