شورش هُورآمان در عصر ناصرالدین‌شاه قاجار (1284 - 1286ق)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

چکیده ناحیۀ هورامان در غرب کردستان از سدۀ 4ق تا پایان سدۀ 12ق توسط حُکام محلی این ناحیه و تحت نظارت مستقیم حکومت‌ مرکزی ایران اداره می‌شده است. با شروع سدۀ 13ق شاهان قاجار بی‌توجه به این مسألۀ و همچنین اختلافات قومی حاکمان هورامان با والیان اردلان کردستان، در پی واگذاری کامل هورامان به والیان اردلان برآمدند که این مسأله باعث شکل‌گیری شورش هورامان در دورۀ ناصری شد. روابط حاکمان این ناحیه با والیان اردلان، حکومت مرکزی قاجار و دولت عثمانی نیازمند تحلیل و بررسی است. پرسشی که این مقاله حول محور آن شکل گرفته، این است که چه علل و عواملی سبب شکل‌گیری این شورش شد و چه پیامدها و نتایجی در پی داشت؟ این پژوهش بیشتر با تکیه بر اسناد و روزنامه‌های دورۀ قاجار و با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی، سعی در روشن کردن این مسأله دارد که چگونه با وجود تبعیت کامل حُکام هورامان از حکومت‌ مرکزی ایران پیش از دورۀ قاجار، در این دوره شرایطی فراهم شد که سرانجام آن شورشی بود که علاوه بر هزینه‌های گزاف برای والیان اردلان و دولت مرکزی قاجار، توانست به عنوان یکی از علل مهم در سقوط حکومت اردلان‌ها و دخالت دوباره دولت عثمانی در مسألۀ مرزها به نفع خود، نقش بازی کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Hawraman rebellion in the age of Naser-al-din Shahe Qajar (1284-1286 Lunar)

نویسندگان [English]

  • mazhar advay
  • hadi vakili
چکیده [English]

Abstract Hawraman region in the west of Kurdistan since the 4th to the end of 12th lunar has been administered by local rulers of this region and under the direct supervision of the central government. From the beginning of 13th lunar century, Qajar kings ignoring this problem and also ethnic differences of Hawraman rulers with Ardalan governors, intended to donate Hawraman to Aldalan governors that caused the formation of this rebellion in Naseri age. It’s necessary to analyze the relationship between this region’s rulers with Alrdalan governors and Qajar central government. The question that this essay has been formed around is that what reasons and factors caused this rebellion and what results and consequences it caused? This survey mostly emphasizing the documents and newspapers of Qajar age and using descriptive-analytic method tries to clarify this issue that despite the total obedience of Hawrama rulers of Iranian central government before Qajar age, how were the conditions prepared that it’s conclusion was a rebellion that in addition to heavy expenditures for Alrdala governors and Qajar central government, could play a role as one of the most important reasons of Aldalans’ collapse and the intervention of Ottoman government once more.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hawraman
  • Qajar
  • rebellion
  • Ottoman