جستجو در معنا و مفهوم مشروطه در تلقی و اندیشه علمای آذربایجان
جستجو در معنا و مفهوم مشروطه در تلقی و اندیشه علمای آذربایجان

عباس قدیمی قیداری؛ زهرا کاظمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مرداد 1401

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2022.39691.2635

چکیده
  یکی از مسئله­های مهم عصر مشروطه که چالش­های فکری زیادی برانگیخت و در سرنوشت نظام سیاسی جدید عصرمشروطیت ایران موثر افتاد، معنا و مفهوم «مشروطه» و در پی آن مناقشات فکری ناشی از اختلاف برداشتها ...  بیشتر
شناخت، پیشگیری و درمان مرض وبا در ایران عصر صفوی
شناخت، پیشگیری و درمان مرض وبا در ایران عصر صفوی

محمد علی پرغو؛ جواد علیپور سیلاب

دوره 32، شماره 54 ، تیر 1401

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2022.37726.2530

چکیده
   بروز بیماری با به چالش کشیدن صحت جسمی و روحی، نهایتاً به نیستی انسان می‌انجامد. پژوهش حاضر براساس این مسئله شکل‌گرفته است که شناخت، پیشگیری و درمان بیماری عفونی و مهلک وبا در جامعۀ ایران عصر صفوی ...  بیشتر
تاریخ صفویان از دریچۀ اسلام گرایی؛ تأملی بر تأثیر اندیشه های اسلام گرایانه در صفویه شناسیِ مرتضی مطهری و علی شریعتی
تاریخ صفویان از دریچۀ اسلام گرایی؛ تأملی بر تأثیر اندیشه های اسلام گرایانه در صفویه شناسیِ مرتضی مطهری و علی شریعتی

حمید صادقی؛ نزهت احمدی

دوره 32، شماره 54 ، تیر 1401

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2022.39031.2604

چکیده
  مرتضی مطهری و علی شریعتی به مثابه دو متفکر-مورخ شیعی، تحت تأثیر اندیشه­های اسلام­گرایانه­ و به پشتوانۀ اتکای فزاینده به مطالعات تاریخی، درصدد ارائۀ خوانشی انتقادی از تاریخ اسلام و ایران برآمدند ...  بیشتر
روابط ابراهیم خلیل خان جوانشیر قراباغی با حکومت عثمانی
روابط ابراهیم خلیل خان جوانشیر قراباغی با حکومت عثمانی

محمد عزیزنژاد؛ فاطمه جعفرنیا

دوره 32، شماره 54 ، تیر 1401

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2022.39430.2625

چکیده
  اشغال خانات قریم (کریمه) از سوی روس­ها و نفوذ و پیشروی تدریجی آنان در مناطق حوزۀ نفوذ حکومت عثمانی در قفقاز، امنیت مرزهای شرقی آناطولی را به خطر انداخت و موقعیت حساس قفقاز را برای عثمانی­ها نمایان ...  بیشتر
بررسی عملکرد روزنامه اطلاعات در قبال سیاست متحدالشکل کردن البسه (عصر رضاشاه)
بررسی عملکرد روزنامه اطلاعات در قبال سیاست متحدالشکل کردن البسه (عصر رضاشاه)

سعید کرمی صلاح الدینکلا؛ علی محمدزاده

دوره 32، شماره 54 ، تیر 1401

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2022.38621.2586

چکیده
  اتحاد شکل در پوشش ریخت‌مدارانۀ مردم ایران با عنوان قانون متحدالشکل کردن البسه اتباع ایران در داخل مملکت (مصوب دورۀ هفتم مجلس شورای ملی)، یکی از مهم‌ترین عناصر و مؤلفه‌های شکل دهنده به سیاست‌های قومی-فرهنگی ...  بیشتر
مبداء دورۀ جدید تاریخ ایران کجاست؟
مبداء دورۀ جدید تاریخ ایران کجاست؟

علیرضا ملایی توانی

دوره 32، شماره 54 ، تیر 1401

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2022.38812.2593

چکیده
  اندیشیدن دربارۀ ماهیت و کیفیت دوره­هایی که بشر در تاریخ سپری کرده و یا در حال سپری کردن آن است، از دغدغه­های فیلسوفان، اندیشمندان، مورخان و الاهی­دانان بوده است. از همین ­رو، تاریخ جهان از منظرهای ...  بیشتر
بررسی چالش‌ها و روش‌های متغیر تصویب بودجه در ایران(از مشروطه تا پایان حکومت قاجاریه)
بررسی چالش‌ها و روش‌های متغیر تصویب بودجه در ایران(از مشروطه تا پایان حکومت قاجاریه)

حسین احمدی رهبریان؛ مقصودعلی صادقی گندمانی

دوره 32، شماره 53 ، فروردین 1401، ، صفحه 11-30

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.36443.2483

چکیده
  با انقلاب مشروطه و تشکیل مجلس شورای ملی، انتظار می‌رفت که با تصویب بودجه به‌عنوان مهم‌ترین سند مالی کشور، تحول مثبتی در ساختار مالی ایران نسبت به قبل از مشروطه ایجاد شود. روش تصویب بودجه در قانون اساسی ...  بیشتر
ارزیابی انتقادی خوانش عقل‌ستیزانه از اخباریان
ارزیابی انتقادی خوانش عقل‌ستیزانه از اخباریان

مهدی حسین زاده یزدی؛ کوشا وطن خواه

دوره 32، شماره 53 ، فروردین 1401، ، صفحه 79-100

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2022.36541.2488

چکیده
  مکتب فقهی اخباری در سدۀ یازدهم هجری درون نظام فقاهت امامیه پدید آمد و منشأ تحول‌های فراوانی در تاریخ اجتهاد امامیه شد، به‌طوری که در اغلب پژوهش‌های مرتبط با تاریخ ایران، فصلی به منازعۀ اصولی-اخباری ...  بیشتر
انگیزه‌‌ها و اهداف تأسیس کنسولگری بریتانیا در مشهد در عصر قاجار
انگیزه‌‌ها و اهداف تأسیس کنسولگری بریتانیا در مشهد در عصر قاجار

رضا صحت منش

دوره 32، شماره 53 ، فروردین 1401، ، صفحه 101-127

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.37482.2521

چکیده
  انگلستان و روسیه در دورۀ قاجار، بر اساس امتیاز دولت کامله‌‌الوداد، در ایران کنسولگری تأسیس کردند. کنسولگری معمولاً با اهداف بازرگانی ایجاد می‌‌شد، اما گزارش‌‌ها و فعالیت‌های چنین مؤسساتی بسیار ...  بیشتر
نظام ضرب سکه و مبادلات پولی دورۀ تیموریان(با تکیه بر قلمرو شرق ایران)
نظام ضرب سکه و مبادلات پولی دورۀ تیموریان(با تکیه بر قلمرو شرق ایران)

نسرین میرآخورلو؛ محبوبه شرفی

دوره 32، شماره 53 ، فروردین 1401، ، صفحه 151-179

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.34713.2405

چکیده
  نظام ضرب سکه در دورۀ تیموریان همانند دیگر سلسله‌های حکومتی، اطلاعاتی ارزشمند در حوزۀ نفوذ و قدرت سیاسی حاکمان ارائه می‌دهد و به‌طور نسبی نشان‌دهندۀ گرایش‌های دینی، وضعیت سیاسی، اقتصادی، به‌خصوص ...  بیشتر
مادری جدید و آموزش زنان در عصر رضاشاه
مادری جدید و آموزش زنان در عصر رضاشاه

مرضیه حسینی

دوره 31، شماره 52 ، بهمن 1400، ، صفحه 15-36

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.35484.2448

چکیده
  عصر رضاشاه آغاز دوران مدرن و ایجاد تحولات بنیادین در پهنۀ اجتماعی ایران است. طرح بیداری زنان در این دوره، حیات اجتماعی آنها به‌ویژه زنان طبقۀ متوسط و بالای شهرنشین را به اشکال مختلف تحت تأثیر قرار داد. ...  بیشتر
بازخوانی ابطال‌پذیرانۀ دو فرضیۀ برجسته در مورد رستم التواریخ
بازخوانی ابطال‌پذیرانۀ دو فرضیۀ برجسته در مورد رستم التواریخ

یعقوب خزائی

دوره 31، شماره 52 ، بهمن 1400، ، صفحه 37-55

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.36412.2482

چکیده
  هدف از نگارش مقالۀ حاضر آن است که دو فرضیۀ مهم دربارۀ رستم التواریخ را با روش ابطال‌پذیری مورد وارسی قرار دهیم. رستم‌الحکما از آن دست مورخانی است که تاکنون قضاوت‌های متعارضی دربارۀ او، شخصیت و نوع تاریخ‌نگاری‌اش ...  بیشتر
شرفیابی سفیران و پیوند آن با مسئلۀ اقتدارگرایی و اعمال قدرت شاه براساس روایت سفرنامه نویسان دورۀ شاه‌عباس
شرفیابی سفیران و پیوند آن با مسئلۀ اقتدارگرایی و اعمال قدرت شاه براساس روایت سفرنامه نویسان دورۀ شاه‌عباس

مجتبی ذهابی؛ فریدون الهیاری؛ علی اکبر کجباف

دوره 31، شماره 52 ، بهمن 1400، ، صفحه 57-80

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2020.29409.2176

چکیده
  سفرنامه ­های دورۀ شاه‌عباس روایتی از پروسۀ پذیرش سفیران در دربار شاه‌عباس را به دست می ­دهند که مناسبات قدرت و سازوکارهای اعمال آن در ایران را بازتاب می­ دهند. درواقع، در مواجهۀ شاه با سفیران بسیاری ...  بیشتر
موانع و برنامه‌های حکومت پهلوی اول برای اجرای نظام اجباری در ایالت فارس (1305-1308ش)
موانع و برنامه‌های حکومت پهلوی اول برای اجرای نظام اجباری در ایالت فارس (1305-1308ش)

محمد علی رنجبر؛ بهمن شهریاری

دوره 31، شماره 52 ، بهمن 1400، ، صفحه 81-107

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.36165.2476

چکیده
   ایالت فارس در اوایل اجرای قانون نظام اجباری، با برخی نواقص و عدم هماهنگی میان بخش‌های کشوری و لشکری مواجه بود؛ مانند فقدان مشخصات مشمولان و عدم وحدت رویه میان دستگاه‌های اجرایی. از سوی دیگر، رضاشاه ...  بیشتر
تحلیلی بر نقش کارگزاران کلانتران طایفة دره شوری قشقایی
تحلیلی بر نقش کارگزاران کلانتران طایفة دره شوری قشقایی

بابک زیلاب پور؛ مرتضی دهقان نژاد؛ اسماعیل سنگاری؛ ابوالحسن فیاض انوش

دوره 31، شماره 52 ، بهمن 1400، ، صفحه 109-139

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2020.25865.1997

چکیده
  طایفة دره­شوری یکی از طوایف ایل قشقایی است. در ساختار سیاسی قدرت، کلانتر به صورت رسمی مسئولیت ادارة آن طایفه را عهده­ دار بود. کلانتران علاوه بر تیره­ های وابسته به خود، گروهی از عوامل اجرایی را در ...  بیشتر
جنبش کارگری همدان در دوران نهضت ملی
جنبش کارگری همدان در دوران نهضت ملی

ابوالفتح مومن؛ کیوان شافعی؛ انور خالندی؛ سید محمد شیخ احمدی

دوره 31، شماره 52 ، بهمن 1400، ، صفحه 173-192

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.36511.2486

چکیده
  در دوران نهضت ملی شدن صنعت نفت، احزاب و گروه‌های سیاسی فعالیت زیادی در همدان داشتند. حزب «توده» یکی از احزابی بود که در قالب انجمن ­ها و شورای متحدۀ کارگران و زحمت‌کشان فعالیت می­ کرد. این حزب ...  بیشتر
تغییرات نهادی گسستۀ نادرشاه و ارزیابی اوضاع اقتصادی ایران در عصر افشاریه (با تکیه بر آرای داگلاس ‌نورث)
تغییرات نهادی گسستۀ نادرشاه و ارزیابی اوضاع اقتصادی ایران در عصر افشاریه (با تکیه بر آرای داگلاس ‌نورث)

اسماعیل احسانی؛ علی اکبر جعفری؛ مرتضی نورائی

دوره 31، شماره 51 ، آبان 1400، ، صفحه 11-37

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.33530.2342

چکیده
  مورخان دربارۀ نادرشاه و کارنامۀ اعمال او، ارزیابی‌های گوناگون‌ و پرتعارضی ارائه کرده‌اند، اما سرگذشت نادرشاه و اقدامات او تصویری از خوی‌و‌خصلت جامعۀ ایران آن زمان را که از دوران صفویه به‌جا مانده ...  بیشتر
تأسیسات جهانگردی استان اصفهان در دورۀ پهلوی(1357-1320ش)
تأسیسات جهانگردی استان اصفهان در دورۀ پهلوی(1357-1320ش)

سمیه بختیاری

دوره 31، شماره 51 ، آبان 1400، ، صفحه 39-72

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.35956.2465

چکیده
  تأسیسات اقامتی و پذیرایی، از زیرساخت‌های مهم‌ صنعت جهانگردی است که دغدغۀ فراهم‌آوردن آن برای گردشگران خارجی از ابتدای دورۀ پهلوی در بین مسئولان حکومت وجود داشت. بررسی وضعیت تأسیسات اقامتی و پذیرایی ...  بیشتر
تحلیل فرایند رابطۀ بیمار-پزشک در ایران نیمۀ دوم عصر قاجار بر اساس مدل پارسونز
تحلیل فرایند رابطۀ بیمار-پزشک در ایران نیمۀ دوم عصر قاجار بر اساس مدل پارسونز

غفار پوربختیار

دوره 31، شماره 51 ، آبان 1400، ، صفحه 97-119

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.34032.2374

چکیده
  از جمله مسائل مهم‌ در امر پزشکی و سلامت جامعۀ ایران در نیمۀ دوم عصر قاجار، روابط میان بیمار و پزشک بود. نوع این روابط در آن روزگار از مهم‌ترین اموری بود که می‌توانست بر چگونگی معاینه، درمان و سلامتی فردی ...  بیشتر
صنعت چای و اقتصاد بدون نفت در سال‌های دولت ملی ایران (1332-1330)
صنعت چای و اقتصاد بدون نفت در سال‌های دولت ملی ایران (1332-1330)

زهرا طلایی حاتم؛ حسین آبادیان؛ محسن بهرام نژاد؛ محمد بختیاری

دوره 31، شماره 51 ، آبان 1400، ، صفحه 149-168

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2020.29226.2172

چکیده
  مقالۀ حاضر به موضوع سهم صنعت چای در دورۀ ملی‌شدن نفت ایران اختصاص دارد و نقش این صنعت را در تحقق اقتصاد بدون نفت ارزیابی می‌‌کند. این مقاله بر اساس اسناد منتشرنشدۀ سازمان اسناد ملی ایران و اسناد وزارت ...  بیشتر
تحلیل جامعه شناختی گفتمان سیاست زبانی در دوره‌ی پهلوی اول (با تأکید بر مصوبات شورای عالی معارف)
تحلیل جامعه شناختی گفتمان سیاست زبانی در دوره‌ی پهلوی اول (با تأکید بر مصوبات شورای عالی معارف)

سید مصلح کهنه پوشی؛ مصطفی مهرآیین؛ مجید کاشانی؛ مهرداد نوابخش؛ بهرام قدیمی

دوره 31، شماره 51 ، آبان 1400، ، صفحه 169-195

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.33470.2339

چکیده
  چکیده نوسازی در دولت رضاشاه اتخاذ سیاست زبانی مشخص در حوزه‌های اداری و آموزش و پرورش را ضروری ساخت. سیاست زبانی اتخاذ شده در این دوره استفاده از زبان فارسی و به حاشیه راندن زبان‌های دیگر ایران بوده است. ...  بیشتر
آشنایی ایرانیان با جایگاه زن در جامعۀ آمریکایی از رهگذر مطبوعات و مدارس میسیونری در دورۀ قاجاریه
آشنایی ایرانیان با جایگاه زن در جامعۀ آمریکایی از رهگذر مطبوعات و مدارس میسیونری در دورۀ قاجاریه

فرشته جهانی؛ علیرضا ملایی توانی

دوره 31، شماره 50 ، تیر 1400، ، صفحه 71-92

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.35204.2437

چکیده
    ضرورت تحول در جایگاه اجتماعی و فردی زنان به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین شروط رهایی از عقب‌‌ماندگی و پیمودن مسیر تجدد، جایگاه ویژه‌ای در اندیشۀ روشنفکران عصر قاجاریه به‌ویژه بعد از مشروطه داشت. این ...  بیشتر
عملکرد دولت قاجار در بحران افزایش قیمت‌ها (1314-1324ق)
عملکرد دولت قاجار در بحران افزایش قیمت‌ها (1314-1324ق)

فرهاد دشتکی نیا

دوره 31، شماره 50 ، تیر 1400، ، صفحه 93-118

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.33892.2362

چکیده
  اقتصاد ایران در دهة منتهی به انقلاب مشروطیت با بحران‌ روبه‌رو بود. کسری بودجه، افزایش دیون خارجی، فساد ساختاری، بیکاری و مهاجرت نیروی کار به کشورهای خارجی و فقدان زیرساخت‌های اقتصادی، از شاخص‌های ...  بیشتر
تأملی درباب پیشنهاد مکان گزینی اتابک هزار اسب برای مقابله با مغولان
تأملی درباب پیشنهاد مکان گزینی اتابک هزار اسب برای مقابله با مغولان

کشواد سیاهپور

دوره 31، شماره 50 ، تیر 1400، ، صفحه 119-140

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.32614.2304

چکیده
  از همان آغاز هجوم مقتدرانۀ مغولان به قلمرو سلطان محمد خوارزمشاه، پیشنهادهای متعددی برای مقابله و دفع یورش مطرح شد. یکی از مهم­ترین پیشنهادها از جانب «ملک نصره الدین هزاراسب» اتابک لُر ارائه شد. ...  بیشتر
آن مردِ سلطانی؛ استاد ابومنصور (نمونه‌ای از حضور زردشتیان در تشکیلات دیوانی و سپاهی آل بویه)
آن مردِ سلطانی؛ استاد ابومنصور (نمونه‌ای از حضور زردشتیان در تشکیلات دیوانی و سپاهی آل بویه)

حمیدرضا دالوند

دوره 31، شماره 49 ، فروردین 1400، ، صفحه 11-22

http://dx.doi.org/10.22051/hii.2021.30450.2213

چکیده
  جامعه زردشتی ایران با فروپاشی دولت ساسانی و چیرگی اسلام، فراز و فرودهای بسیاری دید؛ البته نه آن‌گونه مطرود شد که گمان می­رود و نه توانست اقتدار پیشین را حفظ کند. جامعۀ زردشتی بر آن شد تا با اثبات صاحب ...  بیشتر