دوره 33 (1402)
دوره 32 (1401)
دوره 31 (1400)
دوره 30 (1399)
دوره 29 (1398)
دوره 28 (1397)
دوره 27 (1396)
دوره 26 (1395)
دوره 25 (1394)
دوره 24 (1393)
دوره 23 (1392)
دوره 22 (1391)
دوره 21 (1390)
دوره 20 (1389)
دوره 19 (1388)
سیاق نامتعارف معاش و چالش‌های اقتصادی طلاب مسجد جامع زنجان در دورۀ قاجار
سیاق نامتعارف معاش و چالش‌های اقتصادی طلاب مسجد جامع زنجان در دورۀ قاجار

حسن رستمی؛ مسعود بیات

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 09 تیر 1403

https://doi.org/10.22051/hii.2024.46132.2887

چکیده
  پایداری مناسبات سنتی و عدم توسعۀ ساختار اقتصاد در دورۀ قاجار، از عوامل زوال و بروز بحران‌های اجتماعی و اقتصادی بود. این نابسامانی بر گروه‌های مختلف تأثیر گذاشت و به سختی معیشت و امور زندگی انجامید. طلاب ...  بیشتر
نام «محمد» پیش از پیامبر(ص)؛ بازبینی انتقادی شواهد و رهیافتی تازه
نام «محمد» پیش از پیامبر(ص)؛ بازبینی انتقادی شواهد و رهیافتی تازه

محمد احمدی منش

دوره 33، شماره 60 ، بهمن 1402، ، صفحه 15-34

https://doi.org/10.22051/hii.2024.44590.2831

چکیده
  ریشه ­شناسی نام محمد و پیشینۀ پیشااسلامی آن همواره چالشی برای پژوهشگران بوده و در این باره پرسش ­هایی مطرح است؛ از جمله آنکه آیا نام محمد برگرفته از نام یا واژه­ ای غیرعربی بوده؟ و آیا پیش از برآمدن ...  بیشتر
بازسازی تاریخی فضای دینی حبشه در سال پنجم بعثت با محوریت سورۀ مریم
بازسازی تاریخی فضای دینی حبشه در سال پنجم بعثت با محوریت سورۀ مریم

الهام آقادوستی؛ امیر احمدنژاد؛ رضا شکرانی

دوره 33، شماره 60 ، بهمن 1402، ، صفحه 35-61

https://doi.org/10.22051/hii.2024.43647.2789

چکیده
  نخستین هجرت مسلمانان به حبشه به فرمان پیامبر، براساس منابع تاریخی در حدود سال پنجم بعثت صورت گرفت. گزارش‌های موجود در منابع تاریخی برای تبیین فضای حبشه در آن زمان و شناخت ساکنان آن و چیستی مذهب و معتقدات ...  بیشتر
‌مناسبات طریقت‌های نقشبندیه و قادریه در کردستان پس از مولانا خالد شهرزوری
‌مناسبات طریقت‌های نقشبندیه و قادریه در کردستان پس از مولانا خالد شهرزوری

سید سعید حسینی؛ سید احمدرضا خضری

دوره 33، شماره 60 ، بهمن 1402، ، صفحه 89-110

https://doi.org/10.22051/hii.2024.45505.2863

چکیده
  پژوهش‌های صورت‌گرفته دربارۀ تصوف در کردستان، عمدتاً تاریخ طریقت‌های صوفیانه را به صورت جداگانه و به دور از فضای ارتباطی آنها بررسی کرده‌اند؛ درحالی‌که به دلیل تأثیرگذاری مراودات این طریقت‌ها در ...  بیشتر
مسلمانان جزیرۀ کرت در دورۀ حاکمیت عثمانی، منشأ و سرنوشت
مسلمانان جزیرۀ کرت در دورۀ حاکمیت عثمانی، منشأ و سرنوشت

شهناز جنگجو قولنجی

دوره 33، شماره 59 ، آذر 1402، ، صفحه 11-34

https://doi.org/10.22051/hii.2023.44166.2811

چکیده
  جزیرۀ کرت بین سال‌های 1080-1054ق/ 1669-1644م به‌دست عثمانی‌ها فتح شد. طی مدت نسبتاً کوتاهی بعد از این فتح، جمعیت عظیمی از مسلمانان در جزیره شکل گرفت. مسلمانان که در ابتدا از موقعیت بهتری در مقایسه با مسیحیان ...  بیشتر
شهرهای فاطمی افریقیه: ارزیابی کارنامه فاطمیان در عرصۀ شهرسازی مغرب
شهرهای فاطمی افریقیه: ارزیابی کارنامه فاطمیان در عرصۀ شهرسازی مغرب

زینب فضلی

دوره 33، شماره 58 ، مرداد 1402، ، صفحه 97-125

https://doi.org/10.22051/hii.2023.43719.2791

چکیده
  در مطالعۀ شهرسازی دوره فاطمیان با وجود آنکه اغلب قاهره در کانون توجه قرار می‌گیرد، اما دورۀ حضور مستقیم آنها در مغرب را می‌توان یکی از ادوار مهم شهرسازی تاریخ مغرب اسلامی و نیز دوره فاطمیان به ‌شمار ...  بیشتر
رابطۀ امنیت اقتصادی در امان‌نامۀ جوهر صقلّی با شورش‌های سیاسی دورۀ اول خلافت فاطمیان
رابطۀ امنیت اقتصادی در امان‌نامۀ جوهر صقلّی با شورش‌های سیاسی دورۀ اول خلافت فاطمیان

وجیهه گل مکانی؛ فاطمه جان احمدی

دوره 33، شماره 58 ، مرداد 1402، ، صفحه 155-181

https://doi.org/10.22051/hii.2023.42723.2751

چکیده
  امنیت به ‌عنوان نیاز اساسی جوامع، در طول تاریخ ابعاد مختلفی پیدا کرده و بُعد اقتصادی آن به‌ عنوان هدفی میانی برای ملل مسلمان، همواره از اولویت بیشتری برخوردار بوده است. امان‌نامۀ جوهر صقلّی فرمانده ...  بیشتر
بازجُستی انتقادی در منابع: مطالعه‌‌ای موردی در نسب فاطمیان
بازجُستی انتقادی در منابع: مطالعه‌‌ای موردی در نسب فاطمیان

علی بابایی سیاب

دوره 33، شماره 57 ، اردیبهشت 1402، ، صفحه 37-58

https://doi.org/10.22051/hii.2023.40835.2680

چکیده
  بحث نسب فاطمیان به‌دلیل ارتباط مستقیم با مشروعیت دینی و سیاسی سردمداران این دولت، همواره یکی از مسائل اساسی مدنظر مورخان و نسب‌شناسانِ معاصر با دولت فاطمی و متأخر از آن بوده است. اهمیت این مسئله سبب ...  بیشتر
جایگاه احمدخان دنبلی خویی در سیاست اتحاد اسلام حکومت عثمانی‌‌ در قفقاز
جایگاه احمدخان دنبلی خویی در سیاست اتحاد اسلام حکومت عثمانی‌‌ در قفقاز

محمد عزیزنژاد؛ فاطمه جعفرنیا

دوره 33، شماره 57 ، اردیبهشت 1402، ، صفحه 135-162

https://doi.org/10.22051/hii.2023.41849.2711

چکیده
  طرح اتحاد اسلام، سیاست حکومت عثمانی با همکاری حکام و امرای مسلمان منطقۀ آذربایجان و داغستان برای مهار نفوذ و توسعه‌‌طلبی روس‌‌ها در منطقۀ قفقاز بود. هدف این طرح، ایجاد هماهنگی و اتحاد میان خوانین منطقه ...  بیشتر
بازتاب هویت اجتماعی امامیۀ ری در کتاب النقض
بازتاب هویت اجتماعی امامیۀ ری در کتاب النقض

مهناز کوهی؛ مجتبی گراوند؛ سید علاءالدین شاهرخی؛ داریوش نظری

دوره 33، شماره 57 ، اردیبهشت 1402، ، صفحه 163-185

https://doi.org/10.22051/hii.2023.41040.2690

چکیده
  هویت اجتماعی به‌عنوان نوعی احساس و نگرش که از شناسایی عضویت در یک گروه اجتماعی ناشی می‌‌شود، عبارت است از درکی که فرد از این عضویت دارد و خود را آن‌‌گونه می‌‌شناسد و به دیگران ارائه می‌‌دهد و نیز ...  بیشتر
بررسی تاریخی منابع علوم و معارف بشریِ امامان شیعه
بررسی تاریخی منابع علوم و معارف بشریِ امامان شیعه

محمدکاظم علیجانی؛ حسین عزیزی؛ محمدعلی چلونگر

دوره 32، شماره 56 ، دی 1401، ، صفحه 91-118

https://doi.org/10.22051/hii.2023.41877.2712

چکیده
  این مطالعه درصدد­ است به روش ­تاریخی­ و ­تحلیلی، آشنایی ائمۀ ­اهل ­بیت با علوم­ و ­فنون و بهره­ مندی آنان از منابع­ بشری را مورد مطالعه قرار ­دهد. نظریۀ ­اجماعی امامیه آن ­است که ...  بیشتر
جایگاه تحمل و تحمیل عقیده در روابط فکری و اجتماعی در سیره نظری پیامبر(ص) براساس کتب أربعه شیعه و صحاح ستّه
جایگاه تحمل و تحمیل عقیده در روابط فکری و اجتماعی در سیره نظری پیامبر(ص) براساس کتب أربعه شیعه و صحاح ستّه

زینب میرزایی مهرآبادی؛ علیمحمد ولوی

دوره 32، شماره 56 ، دی 1401، ، صفحه 143-171

https://doi.org/10.22051/hii.2023.42188.2719

چکیده
  «تحمل‌ عقیده» راه‌ حلی مناسب برای کاهش تعارضات در روابط انسان‌ها با یکدیگر است. در جوامع با ادیان و مذاهب متنوع و متکثر، اختلاف امری اجتناب‌ناپذیر است. مطالعۀ رابطه دین و تحمل نشان می‌دهد که ادیان ...  بیشتر
تبیین نقش محرومیت نسبی در پیوستن طبقات اجتماعی به جنبش عباسیان
تبیین نقش محرومیت نسبی در پیوستن طبقات اجتماعی به جنبش عباسیان

محمد آزغ؛ فریدون اللهیاری؛ علی اکبر کجباف

دوره 32، شماره 55 ، آبان 1401، ، صفحه 11-33

https://doi.org/10.22051/hii.2020.25782.1996

چکیده
  جنبش عباسیان یکی از نقاط عطف تاریخ اسلام در قرن دوم قمری می‌باشد. جنبش ­های اجتماعی بحثی اساسی در نظریه­ های انقلاب‌اند که به ­سبب همین اهمیت، نظریه ­های مختلف کوشیده ­اند آنها را توضیح دهند. ...  بیشتر
«راز دل» نامق کمال: بازتاب مسئلة افول عثمانی در نمایشنامه‌های وطن و گل‌نهال
«راز دل» نامق کمال: بازتاب مسئلة افول عثمانی در نمایشنامه‌های وطن و گل‌نهال

توران طولابی

دوره 32، شماره 55 ، آبان 1401، ، صفحه 35-55

https://doi.org/10.22051/hii.2022.38376.2573

چکیده
  نوعثمانیان طیفی از متفکران تجددگرا بودند که مسئلة افول عثمانی را در قالب تازه‌ای صورت‌بندی کردند. چهره‌های تراز اول این جریان با محوریت نامق کمال در جهت علت‌شناسی این مسئلة گام برداشتند؛ به همین منظور ...  بیشتر
تأسیس حکومت محلی بنی‌عنَّازی (328-448ق) به مرکزیت حُلْوَان در دورۀ آل بویه
تأسیس حکومت محلی بنی‌عنَّازی (328-448ق) به مرکزیت حُلْوَان در دورۀ آل بویه

صباح قنبری؛ صباح خسروی زاده

دوره 32، شماره 55 ، آبان 1401، ، صفحه 85-106

https://doi.org/10.22051/hii.2022.38995.2603

چکیده
  «عنَّازیان» دسته‌ای از کُردهای منسوب به ایل «شاذَنجان»، در دهۀ پایانی نیمۀ اول سدۀ چهارم قمری وارد منازعات قدرت در بخشی از ناحیۀ جبال شدند، ولی تأسیس حکومت آنها تا اواخر همین سده به طول انجامید. ...  بیشتر
تطور موعودگرایی در تشیعِ سده‌های نخستین با تأکید بر انگارۀ «مهدی»
تطور موعودگرایی در تشیعِ سده‌های نخستین با تأکید بر انگارۀ «مهدی»

سیدمحمدهادی گرامی؛ محبوبه حامی

دوره 32، شماره 55 ، آبان 1401، ، صفحه 107-132

https://doi.org/10.22051/hii.2022.41384.2697

چکیده
  در اسلام موعودگرایی و منجی‌گرایی عمدتاً با انگارۀ «مهدی» به‌خصوص در مذاهب شیعی معنا پیدا می‌کند. این انگاره در بافت اسلامی در کنار انگاره‌های دیگری چون «هادی»، «قائم»، «غیبت»، ...  بیشتر
روابط ابراهیم خلیل خان جوانشیر قراباغی با حکومت عثمانی
روابط ابراهیم خلیل خان جوانشیر قراباغی با حکومت عثمانی

محمد عزیزنژاد؛ فاطمه جعفرنیا

دوره 32، شماره 54 ، تیر 1401، ، صفحه 83-112

https://doi.org/10.22051/hii.2022.39430.2625

چکیده
  اشغال خانات قریم (کریمه) از سوی روس­ها و نفوذ و پیشروی تدریجی آنان در مناطق حوزۀ نفوذ حکومت عثمانی در قفقاز، امنیت مرزهای شرقی آناطولی را به خطر انداخت و موقعیت حساس قفقاز را برای عثمانی­ ها نمایان ...  بیشتر
تحلیل و تبیین ادعای امامت عبدالله افطح و دلایل ردّ امامت وی
تحلیل و تبیین ادعای امامت عبدالله افطح و دلایل ردّ امامت وی

سجاد کلانتری؛ فیض اله بوشاسب گوشه؛ ناصر جدیدی

دوره 32، شماره 54 ، تیر 1401، ، صفحه 139-160

https://doi.org/10.22051/hii.2022.37823.2538

چکیده
  پس از شهادت امام علی(ع) و با توجه به گستردگی خاندان اهل ‌بیت(ع)، اختلافات فرزندان ائمه(ع) برای کسب مقام امامت که بی‌شک جایگاه بالای معنوی و مادی را به همراه داشت، بیشتر شد. برخی فرزندان ائمه(ع) که به مقام ...  بیشتر
رواداری سوداگرانه؛ بررسی تأثیر روحیۀ تاجرمآبانۀ سغدی‌ها در انتشار دین‌های گوناگون در آسیای میانه و چین
رواداری سوداگرانه؛ بررسی تأثیر روحیۀ تاجرمآبانۀ سغدی‌ها در انتشار دین‌های گوناگون در آسیای میانه و چین

علی علی بابایی درمنی

دوره 32، شماره 53 ، فروردین 1401، ، صفحه 129-149

https://doi.org/10.22051/hii.2022.37083.2504

چکیده
  با رونق‌گرفتن جادۀ ابریشم، از سدۀ نخست میلادی، سغدی‌ها که سرزمینشان در آسیای‌ میانه بر سر راه این جادۀ تجاری قرار داشت، به تجارت رو آوردند و قومی سوداگر شدند که برای تجارت به سرزمین‌های دیگر سفر می‌کردند. ...  بیشتر
واکاوی تصویرسازی زنان حاضر در کربلا با تأکید بر جایگاه حضرت زینب(س) در نسخ چاپ سنگی کلیات جودی
واکاوی تصویرسازی زنان حاضر در کربلا با تأکید بر جایگاه حضرت زینب(س) در نسخ چاپ سنگی کلیات جودی

فاطمه عسگری؛ مهناز شایسته فر؛ ابوتراب احمدپناه

دوره 31، شماره 52 ، بهمن 1400، ، صفحه 141-172

https://doi.org/10.22051/hii.2021.36810.2497

چکیده
  یکی از کتاب‌های ارزشمند چاپ سنگی دورۀ قاجار کلیات جودی است. حضور زنان کربلا در تصویرسازی‌های این کتاب بسیار بارز است. مسئلۀ پژوهش حاضر ارزیابی تصاویر کلیات جودی و نگاره­ های مرتبط با زنان حاضر در کربلا ...  بیشتر
بازتاب اسرائیلیات در فیلم محمد رسول الله(ص) (قبل از بعثت)
بازتاب اسرائیلیات در فیلم محمد رسول الله(ص) (قبل از بعثت)

هدیه تقوی

دوره 31، شماره 50 ، تیر 1400، ، صفحه 45-70

https://doi.org/10.22051/hii.2021.29767.2189

چکیده
  شخصیت­ های دینی و تاریخ­ساز به سبب جذابیت و تأثیرگذاری بر مخاطب، سوژه­ های مناسبی برای ساخت فیلم و ایجاد پیوند میان تاریخ و رسانه می‌باشند. انتقال داده­ های تاریخی از طریق سینما و تلویزیون به عنوان ...  بیشتر
جنبش زنان در تونس: از شکل گیری رویکرد اسلامی تا پیدایش دیدگاه سکولاریستی (1881-1956م)
جنبش زنان در تونس: از شکل گیری رویکرد اسلامی تا پیدایش دیدگاه سکولاریستی (1881-1956م)

زهرا میرزایی

دوره 31، شماره 50 ، تیر 1400، ، صفحه 141-163

https://doi.org/10.22051/hii.2021.34716.2407

چکیده
  تونس در قرن نوزدهم میلادی همچون سایر جوامع اسلامی با جریان مدرنیته آشنا شد. ورود مدرنیته به تونس زمینه ­ساز تحولات گستردۀ سیاسی، اداری، نظامی، فرهنگی و آموزشی شد. با وجود این تحولات، تا اوایل قرن بیستم ...  بیشتر
تأثیر انتقال سیادت کاریزمایی در شکل‌گیری قیام محمد نفس زکیه
تأثیر انتقال سیادت کاریزمایی در شکل‌گیری قیام محمد نفس زکیه

لیلا نجفیان رضوی؛ محبوبه فرخنده زاده

دوره 31، شماره 49 ، فروردین 1400، ، صفحه 173-201

https://doi.org/10.22051/hii.2021.32231.2279

چکیده
  در سال ۱۴۵ق. اولین قیام حسنیان به رهبری محمدبن عبدالله‌بن حسن رقم خورد. این قیام در حالی شکل گرفت که در میان علویان شخصیت­های برجسته­تری به لحاظ شیخوخیت، جایگاه علمی و تعدد یاران حضور داشتند و در رأس ...  بیشتر
بررسی نظرات و آرا دربارۀ نقطۀ آغازین پیدایش فرم نمایشی شبیه‌خوانی
بررسی نظرات و آرا دربارۀ نقطۀ آغازین پیدایش فرم نمایشی شبیه‌خوانی

محسن آقاحسنی؛ امیر تیمور رفیعی؛ سیدحسن قریشی؛ حمیدرضا جدیدی

دوره 30، شماره 48 ، دی 1399، ، صفحه 19-42

https://doi.org/10.22051/hii.2020.30994.2231

چکیده
  شبیه‌خوانی یا تعزیه هنر اصیل ایرانی است که به منظور نشر و گسترش فرهنگ و مفاهیم عاشورایی، قرن‌ها پس از واقعۀ عاشورا شکل‌ گرفت. پدیده‌ای که حاصل تلفیق اندیشه و تفکر ایرانی و آموزه‌های اسلامی است و از ...  بیشتر
بررسی نزاع گفتمان‌ها بر سر معانیِ سیاسی- مذهبی در معرفة الصحابه ابونعیم اصفهانی (مطالعه موردی: تراجم خلفای سه‌گانه و علی (ع))
بررسی نزاع گفتمان‌ها بر سر معانیِ سیاسی- مذهبی در معرفة الصحابه ابونعیم اصفهانی (مطالعه موردی: تراجم خلفای سه‌گانه و علی (ع))

زهره باقریان؛ محسن الویری؛ محمد علی چلونگر

دوره 30، شماره 48 ، دی 1399، ، صفحه 71-97

https://doi.org/10.22051/hii.2020.30254.2203

چکیده
  معرفة الصحابه ابونعیم اصفهانی از جمله مهم‌ترین منابع صحابه‌نگاری قرن چهارم تا پنجم قمری است که همانند سایر منابع معرفتی در حوزۀ تاریخ، پدیده‌ای شفاف و خنثی نیست که واقعیت‌های اجتماعی، سیاسی و مذهبی ...  بیشتر